Musiqidəki riyazi sirri kəşf
edərək yazıya tökmənin ilk
təməli Pifagor …Pythagoras, M.
Ö. 530 450… tərəfindən
atılmışdır. Biz özünü məktəb
sıralarından o məşhur dik
üçbucaq teoremi ilə xatırlayarıq
amma Pifagor indiki vaxtda
çatdığımız elm səviyyəsinin
atasıdır. O öz dövrünə qədər
inkişaf etmiş bütün işləri bir
intizam altında yığmış həndəsə,
arifmetik, astronomiya,
coğrafiya , musiqi və təbiət
məlumatı olaraq ayrı-ayrı elm
sahələri yaratmışdır.
Pifagor elmi, elm üçün düşünür,
elmin tətbiq etmək onu
maraqlandırmırdı. Bu səbəblə
məlumat sevən mənasındakı
filosof sözcüyünü ilk olaraq o
istifadə etmişdir . Pifagor bütün
kainatın ədədlər və aralarındakı
əlaqələrə görə qurulduğuna
inanırdı .
Pifagorun musiqinin içindəki
riyaziyyatı bir dəmirçi dükanının
qarşısından keçərkən kəşf etdiyi
rəvayət edilər. Dəmirçi
ustasının dəmir döyərkən
istifadə etdiyi alətlərə görə
dəyişik səslər çıxarması
Pifagorun marağını çəkmiş,
dükanı bağlatdıraraq ustaya
müxtəlif alətlər istifadə
etdirmiş , çıxan səsləri
araşdırmış və qeydlər
götürmüş . Qərb musiqisini 9.
əsrin başına qədər
notalamadan xəbərsiz idi.
Əsərlər qulaq yoluyla nəsildən
nəsilə köçürülür, bu vaxt
dəyişməyə uğrayır, zamanla
unudula bilirdi. 9. əsrin ikinci
yarısında ilk notalama sistemi
ortaya çıxdı. Arezzolu Guidonun
Guid Arezzo notalama
sisteminin səslərin yüksəkliyini
qəti olaraq ifadə etməyə
başlamasıyla böyük bir
irəliləmə qeyd edildi. 11. əsrdə
notların üzərinə düzüldüyü beş
xəttdən ibarət yaranan
portenin istifadə edilməsiylə
notların yüksəkliyi do, re, mi,….
və müddəti birlik, ikilik, dördlük,
…. qəti şəkildə təyin oluna bilər
hala gəldi. Əslində musiqinin
dörd parametri vardır
Yüksəklik, müddət, şiddət və
tonu.
Bunlardan ilk ikisi zamanla
ümumi qəbul görən bir sıra
işarələr sayəsində kağız
üzərinə tökülə bilmiş , şiddət və
tonu isə notun yanında əlavə
sözlərlə ifadə edilmişlər və
qismən də şərhə açıq
buraxılmışlar .
Müxtəlif səsləri ifadə etmək