O, bu daşı Rozetta şəhərindən
tapmışdı, ona görə də adını
“Rozetta daşı” qoyur. Bu daş
e.ə. 196-cı ildə yazılmışdı.
Qədim yunanlar misirlilərin son
illərki əlifbalarını demotik
adlandırırdılar. Amma bizim e.ə.
300 esr əvvələ aid yaradılmış
bu işarələr-heroqliflər adı ile
məşhur idilər. Qədim yunan
əlifbasını bilən fransızlar bu
əlifbanı məhz yunan
əlifbasından istifadə edərək
tərcümə etdilər . Bu daşın
bütövlükdə tərcüməsi 20il vaxt
apardı.
Heroqlifləri də hər hansı bir
elifbanı öyrəndiyimiz kimi
öyrənmək olar.Sadəcə onlar çox
sirli və müəmmalı görünürlər.
Darıxdırıcı hərflər əvəzinə
burada misirlilər şəkillər və
heyvan təsvirlərindən istifadə
edirdilər .
Başqa simvollarda mövcuddur.
Onlar krallar, allahlar, kraliçaları
və çoxlu başqa şeyləri təsvir
edirlər. Bizim əlifbamız
hərflərdən ibarətdir və bu
hərflərin birləşməsindən fikir
yaranir, lakin heroqliflər
ideyaları ifadə edirlər. Misirlilər
öz mesajlarının çəkilməsinə
(yazılmasına) çox yaradıcı
yanaşırdılar. Heroqliflər soldan
sağa, sağdan sola ,yuxarıdan
aşağı yazılır. Istiqamət onu
necə oxumaq lazım olduğunu
göstərir. . Quş sola baxırsa yazı
soldan sağa , sağa baxırsa yazı
sağdan sola oxunur, yuxarıdan
aşağıyazılırsa yazı yuxarıdan
aşağı oxunur. Heroqlifər sirli
kod kimi görünür,lakin bu
sadəcə yazının daha bir
növüdür. Sirli kodlara baxaq:
heroqliflər tarixdə xəritələri ,
mesajlari şifrələmək üçün
istifadə olunurdu. “Milli
xəzinədəki” (“National
treasure”) filminfəki kimi.
Kodların ve şifrələrin açılmasını
öyrənən elm kriptoqrafiya
adlanır. Şifrələrin bəziləri çox
sadədir. Məsələn:Yuli Sezar
e .e.44cu ildə Romaya
hökmdarlıq edərkən gizli
məktublar hərflərin yerini
dəyişməklə tərtib edirdi.
Bəzi mesajları şifrələməkçün
reşotkalardan və ya həlledici
maddələrdən istifadə olunur.
Başqaları ise silindr ve
disklərdən istifadə edirlər.
Necəki bunu prezident Ceferson
ölkəsini xarici düşmənlərdən
qorumaqçün etmişdi.
Ən super kodlaşdırma
sistemlerindən