v etmişdir.” Yəni, həmin şəxs özünü digərlərindən üstün tutmaqla, barələrində bədgümana qapılmaqla, Allaha olan ümidlərini kəsməklə onları məhv etmişdir.
Hədisin birinci variantındakı “...onun özü məhv olmuşdur” təbirini isə belə izah etmək olar: bu şəxs təkəbbürü, xudbinliyi və başqalarını təqsirləndirmə ucbatından özünü məhv edir.
Özünəvurğunluq əxlaqı korlayan xüsusiyyətlərdəndir. Əxlaqı korlayan əməlləri, davranışları, sözləri... isə alimlərimiz “qəlbin asilikləri””[Məasi əl-qülub] adlandırmışlar. Hədislərin birində belə asiliklərdən çəkinmək tövsiyə edilir: “Üç şey [insanı] cəhənnəmə salar: xəsislik, nəfsə uymaq və özünəvurğunluq. [13]
Halbuki, əməlləri müsəlmanı şirnikləndirməməlidir. O, özü də hiss etmədən əməllərini puç edəcək səhvlərdən daima çəkinməlidir. Qurani-Kərim əvvəlki möminləri xeyir əməlləri ilə belə təsvir edir:
“Ürəkləri Rəbbinin hüzuruna qayıdacaqlarından qorxuya düşüb verməli olduqlarını verənlər.”” [əl-Muminun, 60]
İbn Atanın Hikmətlər”[əl-Hikəm] kitabında oxuyuruq: “Bəzən Allah sənin üzünə itaət qapısını aça, qəbul qapısnı isə bağlaya bilər. Bəzən də O, sənə elə bir asilik müsəllət edər ki, nəticədə Ona üz tutarsan. Sonu itaətkarlıq olan asilik lovğalıq və özünəvurğunluq doğuran itaətdən daha üstündür.”
Həmçinin, İmam Əli [Allah ondan razı olsun!] deyib: “Ovqatını təlx edən pis əməl səni xudpəsəndə çevirən yaxşı əməldən daha xeyirlidir.”
İbn Məsud da sözü məqamına çəkib: “İki şey [bəndəni] cəhənnəmə salar: özünəvurğunluq və ümidsizlik. Çünki xoşbəxtlik [Cənnət] səy və istəmək sayəsində əldə edilir. Xudbin şəxs səy göstərməz, çünki o, çatdığına çatıb. Ümidsiz kəs də cəhd etməz. Axı, onun nəzərində cəhdin, səyin faydası yoxdur.” [14]
Xülasə, ümmətin mənsublarını bir-birinə doğmalaşdırmaq istəyiriksə, əvvəlcə, yolumuzdakı əngəli “bədgümanlığı” aradan qaldırmalı, bir-birimiz haqqında xoşgümanda olmalıyıq. Bu, möminlərin keyfiyyətidir.

Bir dəfə fanatiklərdən birinə bəzi şiə qardaşlarımda şahidi olduğum sədaqət, dürüstlük,