z qılanlar var ki, namazlarından özlərinə qalan yalnız yuxusuzluqdur". İslam alimləri ittifaqla bildirirlər ki, bunun üçün oruc tutan təkcə ağzından içəri keçənə yox, həm də ağzından çıxana nəzarət etməlidi. Məsələn, böyük günahlardan olan qeybət və yalan orucu pozmasa da, onun savabını silib aparır. Oruclu insan haram işlər görməməli, haram sözə qulaq asmamalı, qəlbi və dili həmahəng olaraq daim Allahı zikr etməlidi ki, Ramazanın zövqünü dadaraq bərəkətinə nail olsun. Məhz belə bir oruc insanın günahlarını yuyaraq yenidən doğulmuş kimi məsum edir.


-Oruclu insanın nələr etməsinə icazə verildiyi barədə də müxtəlif fikirlər var. Məsələn, baş-üz qırxdırmaq, qüsl almaq və ya yuyunmağa izn varmı?

-Bəli, həm təraş, həm qüsl, həm də ümumiyyətlə yuyunmağa icazə var. Bundan başqa, oruclu olduğunu unudaraq yemək, içmək, bilmədən boğaza toz və ya tüstünün getməsi, istəmədən qaytarmaq, xanımını öpmək, ağız suyunu, ağıza yığılan bəlğəmi udmaq, gözə damcı tökmək, qan aldırmaq kimi əməllərə də qadağa yoxdu.


-Oruc tutmuş insanın yanında, yaxınlığında xörək yemək, yaxud oruclu birisinin yemək yeyilən yerdə dayanması günah sayılırmı? Bu tip bir neçə məsələ var ki, oruclu insanlar buna yol verib-verməməkdə tərəddüd edirlər...

- Əvvəla, hər bir kəs orucu Allah rizası üçün tutmalıdı. Kiminsə bunu görüb təqdir etməsi üçün yox. Ona görə də, Allah rizası üçün oruc tutduğunu bilən şəxs kiminsə onun yanında yemək yeməsindən narahat olmamalıdı və bu, günah deyil. Sadəcə, etik cəhətdən oruclu insana hörmət olaraq, onun yanında qida qəbul etmək bəyənilmir.


-Hansı əməllər orucu pozur, hansılar savabını azaldır?

- Orucu pozan şeylər bunlardır: bilərək yemək, içmək, cinsi əlaqədə olmaq, siqaret çəkmək, ağıza dolan qarı və ya yağış damlasını susuzluğu yatırmaq məqsədilə udmaq və sair. Savabını azaldan və məkruh olan şeylər bunlardır: bir şeyin dadına baxmaq, lazımsız yerə nəyisə çeynəmək, ağız suyunu ağızda yığaraq udmaq, bədəni zəiflədən ağır işlər görmək...