olacaqdı. Mübarizə hər iki tərəf üçün də asan olmadı. Dörd nəfərdən başqa qalan bütün şagirdlər sinif rəhbərləri və sinifləri üçün mübarizə apararaq sona qədər dirəndilər. Arada Yusifin qonşu sinifdəki “sevgilisnin” ağlına uyaraq imtahan sevdasına düşməsi və Sevinci də arxasınca sürükləməsi sayılmasa. Direktor da əlindən gələni ardına qoymurdu. Beləcə bu uzun və qalmaqallı mübarizə sonda xeyrin qələbəsi ilə sonlansa da Rəfiqə müəllimənin infaktına və məktəbdən həmişəlik uzaq düşməsinə səbəb oldu. Sinif valideynlərinin də ayıqlığı sayəsində direktora töhmət verildi, sonra məktəbə yoxlama gəldi və işindəki digər qüsurlar da nəzərə alınaraq işdən atıldı. Oqtay müəllim məktəbin yeni direktoru təyin olundu. Onun göstərişi ilə Mirvari müəllimə də “a” sinfinə sinif rəhbəri. Hər şey getdikcə öz qaydasına düşməyə, məktəbdə yeni abu-hava yaranmağa başladı.Rəfiqə müəllimənin vəfatından həftələr keçdi. Bu müddət ərzində şagirdləri onun məzarını ziyarət etdilər, ailəsinə baş çəkdilər. Onun özündən sonra səkkiz yaşında Elşən və Gülşən adında iki övladı qalmışdı.
Zaman hər şeyə dərman olur, yaralar qabıq bağlayırdı. Necə deyərlər, həyat davam edirdi. İsmayıl hazırlıqdan evə gedirdi. Ondan beş-on addım aralıda bir qadın ərzaq dolu iki iri zənbili (kloku) yerə qoyub dincini alır, əli ilə alnını silərək dərindən nəfəs alırdı. Ona yaxınlaşdıqca İsmayıl onu tanıdı. Bu, Sevilin anası idi. İsmayıl tez özünü ona yetirib yerdəki zənbilləri götürdü.
-Xala, icazə verin, kömək eləyim.
Əvvəlcə onu tanımayan və məqsədini başa düşməyən Xalidə xala çaşqın halda:
-Dayan, a bala.-desə də sonradan İsmayıl olduğunu görüb üz ifadəsini dəyişdi-İsmayıl, sənsən? Dayan oğlum, heç olmasa, birini mən götürüm, sənə ağır olar.-deyə zənbilin birini götürmək üçün əyildi.
Lakin İsmayıl əlindəkiləri yana çəkdi:
-Yox, yox, xala. Belə yaxşıdır.
-Sağol, ay oğul. Şükür ki, bu zəmanədə sənin kimi qanacaqlı uşaqlar qalıb.
-O nə sözdür, ay xala? Borcumuzdur.
Onlar yola düzəlib bir xeyli getdilər. Gəlib