. Güman ki, köhnə evin yadigarıydı. Fatimə xanım:
- İndi sizə çay gətirərəm, - deyərək, mətbəxə keçdi və mənim:
- Zəhmət çəkməyin, - sözlərimi qulaqardına vurdu.
O gələnə kimi ətrafa göz gəzdirdim. Servantda bir neçə şəkil vardı. Durub onlara yaxınlaşdım, diqqətlə baxdım. Məhəmmədin uşaqlıq şəkli, bacısı ilə birgə dayanıb, görünür, köhnə məhlədə çəkilib. Məhəmmədin əynində ağ, uzun alt paltarı var, belələrini qoca kişilər geyinir. Bacısının uzunqol köynəyi və uzun tumanı var, başına yaylıq bağlayıb. Hər ikisi nəyəsə baxıb gülür, gözlərini də azcana qıyıblar. Yusifin duşxanasının böyrü görükür, əncir ağacının kölgəsi ora düşürdü.
Sonra Məhəmmədin cavanlıq şəkli gəlirdi. O, bu şəkli, yəqin, şərəf lövhəsi üçün çəkdiribmiş. Mənə belə gəldi. Qaraqaş, qaragöz bu oğlan həmin vaxt nə düşünürmüş, görən? Fikirlidir, sanki, qarşıda onu ağır döyüş gözləyir. "İndi hardadır?" - deyə özüm-özümə pıçıldadım və nədənsə onun günahsızlığına inandım.
Fatimə xanım bir azdan məcməyiylə birgə qayıtdı. Çayı stolun üstünə qoydu, mənim şəkillərə diqqətlə baxdığımı görüb:
- Köhnə məhləmizi tanıdınız, yəqin? - Başımla təsdiqlədim. - Məhəmməd bu şəkli Türkiyəyə getməzdən öncə çəkdirmişdi, - deyə əlavə elədi.
- Hə... - Mən dodağımın altında mızıldandım.
- Çayınızı için. Lənkəran çayıdır, rəng qatılanlardan deyil.
Mən yerimə qayıtdım. Fatimə xanım böyürdəki kresloda oturdu, başını aşağı saldı. O, yəqin ki, mənim danışmağımı gözləyirdi. Mən nədən başlayacağımı bilmirdim. Onun gözləməyə hövsələsi çatmadı və başını qaldırıb:
- Məhəmmədi gördünüzmü? - soruşdu.
Mən cavab verməzdən öncə onun üzünə diqqətlə baxdım. Sanki hicabın altından mənə zillənən gözlər Züleyxanınkıydı. Amma sifət o deyildi. Onda daha çox əzab vardı, mənsə Züleyxanı sağlam və cavan kimi yadımda saxlamışdım. O, mənim diqqətlə baxdığımı görüb həyəcanlanan kimi oldu, qızardı, yaylığını düzəltdi. Mən:
- Orda dedilər ki, Məhəmməd yoxa çıxıb, siz bilən harda olar? - deyə suala sualla cavab verdim. O, duruxdu. Qəribəydi ki,