ə qırmızı mürəkkəblə və rum rəqəmlərilə I, II, III yazılmışdı və heç şübhəsiz, bunları Səlimə xanım öz əlilə yazmışdı: mürəkkəb təzə mürəkkəb idi. Elə bu vaxt arvad çayımı gətirdi, mən çaydan bir qurtum içib - konyakdan sonra bir az dirçəlmişdim - birinci dəftəri açdım və ilk səhifədə əski əlifba ilə yazılmış ilk sözləri oxudum: "Tfü sənin hərçi-pətərinə, belə dünya!"
Yaxşı deyiblər ki, sən çaldığını çal, gör fələk nə çalır! Eşq olsun Əbülqasıma, elə bu yaxınlarda bu müdrik kəlamı onun kitabında bir də oxumuşdum: bu sözləri, Sədi əfəndinin vərəqləri qaxac kimi qurumuş birinci dəftərinin ilk səhifəsindəki bu sözləri əslində mən oxumadım, yox, lənət şeytana, əlbəttə, oxudum, amma məsələ bundadı ki, baxışlarım hərifər boyu sağdan sola sürüşdükcə, bu hərflərin hər biri qulaq-larımda tanış və uzaq bir səsə çevrildi - atamın səsinə. Zəminə soruşdu:
- Noldu sənə?
Mən başımı qaldırdım:
- Heç nə, - dedim. - Daha bunnan sonra inanmıram mənə bir şey ola!
- Sən canın, ucadan oxu, mən də qulaq asım.
Arvad dodaqlannı marçıldada-marçıldada çay içirdi və piroq yeyirdi. Berqman gedəndən sonra, deyəsən, bizim arvadın iştahı açılmışdı.
- Xəttini yaxşı oxuyammıram, - yalan dedim. Çünki neyçinsə başa düşdüm ki, atamın səsiylə dəftərə yazılmış bu sözlərdən sonra oxuyacağım şeyləri gərək məndən savayı bu dünyada bəlkə də heç kəs bilməməlidir. - Sən yıxıl yat, mən höccələyim, görüm nə yazıb. Çox pis xətti varıymış rəhmətliyin.
- Necə yıxıl yat, ədə? - Arvad fincanı nəlbəkinin üstünə qoydu. - Mən gedim yatım, sən də səhər altıya kimi otur, hə? Genə istəyirsən ciyərlərindən qan gəlsin?
- Nə altı, canım?.. Uzağı bir saata qurtarram üçünü də. - Mən dəftərləri açıq qovluğun üstündən götürüb Zəminəyə göstərdim.
Zəminə başını buladı, amma daha bir söz demədi. Qalxıb, bayaq yanaçıq qoyduğu nəfəsliyi bağladı, sonra mənə yanaşdı, peşəkar həkim ədası ilə, eynən Berqman kimi, biləyimdən tutub nəbzimi yoxladı.
- Şükür, - dedi və üzümdən öpüb qapıya sarı yönəldi. Astanada ayaq saxladı. -