ə düzəlməsə, mən, deməli ha, dünyanın ən axmaq adamıyam.

Xəstə gülümsündü. Mahmud onun sarı dişlərini gördü, gözlərinin altındakı dərin qırışlara da ürəkağrısı ilə baxdı. Xəstə ona görə gülümsünmüşdü ki, yağ, qaymaq, təzə qoyun əti, quyruq filanı tapmaq məsələsindən Mahmudun yəqin ki, xəbəri yoxdu. Xəstənin kənddə yaşayan bütün qohum-əqrəbası da yəqin bu iddiada idilər ki, şəhər yerində özünə az-maz hörmət qazanmış bir adam mütləq yağ-bal içində üzməlidir, belə adam xəstələnib-eləyəndə də, rəhmətlik Zülfüqar kişi demiş, hamı qabağında "sluşu" dayanır...

Zəminə çayniki götürüb, çayı təzələməkdən ötrü otaqdan çıxandan sonra, iki nəfər - xəstə və Mahmud - nə üçünsə diqqətlə bir-birilərinə baxdılar və yəqin ki, hər biri ürəyində nəsə vacib bir şey barəsində fikirləşdi. Bunu Mahmud da, xəstə də eyni zamanda duydular: ikisinin də dodaqlarında hüznlü təbəssüm gəzdi, ikisi də elə bil bir-birindən utandı. Əgər indi üçüncü adam olsaydı, bir-birinə baxan bu iki nəfərin nəzərlərindən və əlbəttə, bu üçüncü adamın zənni iti olsaydı əgər, çox şey oxuya bilərdi. Mahmudun xəstə qohumuna yazığı gəlirdi, bayaqdan gülsə də, məzəli əhvalatlar danışsa da, zarafat eləyib ev yiyələrini əyləndirsə də, Mahmud əmin idi ki, qohumunun azarı ötərgi azarlardan deyil, nəsə ciddi şeydir, haray salıb aləmi ayağa qaldırmaq lazımdır. Amma bunu Mahmud, təbii nə xəstəyə deyə bilərdi, nə də onun arvadına. Belə şeyləri heç kəs heç kəsə deyə bilməzdi: ümidin ətəyindən yapışıb, bir-iki il lap sürünməyin özü də, əlbəttə, qazancdı. Mahmud belə hallara düşəndə, yəni ürəyinə damdığı bir şeyin həqiqət olduğuna inananda həmişə özünü itirirdi, bilmirdi əlini hara atsın, kimdən imdad diləsin, kömək üçün kimin üstünə getsin. Əlacı bir gözəgörünməzə qalırdı: içindən qalxan səs, onun özündən başqa heç kəsin eşidə bilmədiyi səs, beynini, ürəyini, bədəninin lap xırdaca hüceyrələrini də elə bil üyüb toza döndərirdi, iradəsini məhv edirdi. "Ya Tanrı, özün kömək ol!" Amma ömrü boyu neçə dəfə sınamışdı: son ümidin,