r bundan qabaq dəmir milləri icad etmiş naməlum ustada!

Xəstə nənəsini xatırladı. Bu xatirə, kilidli qapıların arxasında öz növbəsini gözləyən xatirələrdən deyildi, bu sahilə yaxın burulğanın köpüyü üzdə olduğu kimi, məhz üzdə olan, işığı heç vaxt sönməyən, dəqiqliyi korşalmayan xatirələrdəndi. Bu xatirə, beşmərtəbənin uzun pilləkənlərini hıqqana-hıqqana qalxıb təngnəfəs olmuş, qapının açarını tapmadığından deyinib, şəhərləri salan, çoxmərtəbəli binaları tikən adamları ürəyi boşalana kimi söyən, tək qızını itirmiş bir qoca arvadın - ona qan demək olmazdı, hər halda, xəstə özü heç bir vaxt onu qarıya bənzədə bilmirdi - elə bil dünən olmuş adicə günlərindən biri idi. "Ay başınıza dönüm! Hamıya payok verirlər, amma bizim əfələ heç nə vermirlər!" Əfəl, xəstənin atası idi. Onların yaşadığı binada müharibə vaxtı hamı payok alırdı, bir xəstənin atasından savayı. Xəstənin atası səhər alatoranda işə gedərdi və o zamanlar balaca, sısqa uşaq olan xəstə, hərdən ayılıb çarpayısı üstə dizüstə oturub, gözlərini ovuşdura-ovuşdura pəncərədən eşiyə baxırdı və boz, yarıqaranlıq şəhərin üzərində qalın yorğan kimi qərar tutmuş qara buludları görəndə başa düşə bilmirdi ki, adamlar niyə bu vaxt işə getməlidirlər və niyə istədikləri qədər yatmamalıdırlar. Nənəsi, nəhayət, açarı tapırdı, məlum olurdu ki, açar, günlər görüb, qocalıb saralmış meşin çantanın lap dibində, yarıçürük kartofun altında qalıbmış. Küçə qapısı açılanda, cəftələri elə çırıldayıb taqqıltı qoparırdı ki, uşaq, kinoda gördüyü tankların səsini xatırlayırdı. Küçənin soyuğundan nisbətən isti evə girib, nənəsi əvvəl-əvvəl bir salavat çevirirdi, sonra sinəsi xışıldaya-xışıldaya mətbəxə yönəlirdi, çox vaxt mətbəxə getməmişdən qabaq yataq otağına burulurdu, nəvəsinə baş çəkirdi, üstünü yoxlayırdı, yoğun bədənini birtəhər əyib, gözünün ağı-qarası bircə nəvəsinin üzündən öpüb, "yat, ay yetim, yat" deyirdi... Nənəsi hamıdan tez qalxırdı, xəstənin atasından da tez, su qaynadırdı, mətbəxdəki nöyüt pilətəsilə əlləşə-əlləşə hey