. Müharibə illərində qar da indikindən çox yağırdı... Amma o illərin qara çörəyinin, bir də acı çayının dadı indiyə kimi xəstənin damağında qalmışdı.

Xəstə bayaq, iki-üç dəqiqə bundan qabaq, arvadı ona mürəbbə qoymaq istəyəndə demişdi ki, çox şirin yeyəndə ürəyim bulanır. Berqman təəccüblə ona baxıb:
- Əksinə, şirin şey yemək lazımdı, - demişdi. - Hemoqlobini də normaya salsaq, işlərimiz olar lap əntiqə!..
O vaxt, həmin o tavanı hündür binada yaşayanlardan "payok" alanların bəziləri hərdən nənəsinə "qonşu payı" göndərirdiler. Nazik dəmirdən dəyirmi qablardakı sarı, qırmızı, yaşıl mampasılar həm şirin olurdu, həm də turşməzə. Nənəsi bu mampasılardan yemirdi, qabın içindəkini bircə-bircə sayıb, iki yerə bölürdü, çox hissəsini xəstənin atasına saxlayırdı. "O cür ki, o əfəl yazıq işləyir, qoy canına qüvvət olsun!" Özü isə həmişə şəkər tozundan bişirdiyi sarımtıl qənddən yeyirdi: alüminium krujkada buğlanan çayın rəngi az-maz sarıya çalırdı, dili-dodağı yana-yana bu çaydan içib, tez-tez də ovcunu yalayırdı. Çünki bayaq həmin o sarımtıl qəndin xırdaca tikəsini bir müddət ovcunda saxlamışdı, indi bu qənd parçasının ovcunda qalmış şirininə də heyfi gələrdi. "Malım batınca, canım batsın!" - gülürdü. İki ayda, üç ayda bir dəfə, onlardan ikimərtəbə aşağıda yaşayan Nəmənəyovsa elə bir "qonşu payı" göndərirdi ki, nənəsinin sevindiyindən gözlərinə işıq gəlirdi. Bu "qonşu payı"ın səhər tezdən bazara çıxarıb bir buxanka ağ çörəyə dəyişdirərdi. Xəstənin atası nə araq içərdi, nə də konyak. Sonralar, çox-çox sonralar, xəstə nənəsini basdırandan sonra, ata ilə oğul üzbəüz oturub uzun yay axşamlarında çənə söhbəti eləyəndə, atası danışardı ki, əvvəllər araq da içərmiş, pivə də. İçkini müharibədən qabaq bəzi əhvalatların şahidi olandan sonra tərgitmişdi.

Qonum-qonşu, simsar adamlar bir-birilərinə danışırdılar ki, orda, azadlıqda içki içməyə, papiros çəkməyə adət edənlərin aqibəti çox pis olur. Guya ki, yarım stəkan arağın üstündə adamı qanına qəltan eləyirlər... O işıqlı yay