qəribə bir
nəfəs idi, Afrika torpağında hər şeyə çökmüşdü; elə bil, havada
da, yemək-içməkdə də duyulurdu... Bu həm ətir, qoxu, iy idi,
həm dad-tam... Müəyyən bitkilərlə-manioka, araxis-onlardan
alınan yağlarlamı bağlıydı — bu qoxu, tam, ya okeanın
törəmələrinə — balıqlarla, yosunlarlamı? Kim bilir... Amma bu
ağlasığmaz dəhşətli isti — adamın sanki bədənini əridib
paltarına yapışdıran bu isti də Afrika idi, şirintəhər iy-dad da
Afrika idi, aeroportda ilkin gördükləri adamlar da —
göyümtülə çalan zil qara bənizli zəncilər də...
Adamı çaşdıran təbiət mənzərələriydi. Bəzən, illah da
axşamçağı, ala-toranlıqda adamsız sahələr — ağaclar, otlar, yol
Abşeron peyzajlarını andırırdı. Uzaqdan ləpələrin uğultusu və
cırcıramaların səsi gəlirdi, fikirlərə dalıb yolla gedirdin və
birdən diksinirdin: belə tanış "Abşeron yoluyla" uzun Afrika
paltarı geymiş qıvrımsaç zənci qadınları addımlayırdılar.
Qıvırcıq saçları qısa-qısa hörüklərə hörülüb, başlarında iri
əmmaməyə bənzər bir sarıq. Bu qədər tanış mənzərənin, belə
tanış səslərin fonunda tamam başqa bir xalqın, başqa irqin,
başqa dünyanın adamlarını görmək zehni sarsıdırdı...
Otelin qabağında okean sahili də qəribə təsir bağışlayırdı:
bütün çimərlik boyu bir-birindən müəyyən məsafələrdə dirəklər
basdırılmışdı. Uzaqdan qəbiristanlığa oxşayırdı bura. Eyni
boylu-biçimli əsgər məzarlarına... Kimləri basdırıblar bu
154
çimərlikdə — dənizdə batanlarımı? Yox, bu dirəklər sərhəd
dirəkləriydi — çimərliyin ayrı-ayrı sahələri "Enqor" otelinin
ayrı-ayrı nömrələrinə mənsub idi: bu nömrələrin sakinlərinə...
Sahil qarış-qarış parçalanmış, bölünmüş, paylanmışdı, okean
isə sərhədsiz, azad idi...
Üç gün qaldılar Dakarda, Atlantik okeanında çimdilər,
şəhəri dolaşdılar, — uca, ağappaq binaları, qamışla samandan
quraşdırılmış komaları gördülər, Kermel bazarını və əsrlərdən
bəri qolu bağlı qulların zindanı olan Qore adasını gəzdilər...
Sabah isə geri, vətənə qayıtmalıydılar.
Zaur: "Vallah, sağ olsun anam, — deyə