a — bu söhbətdən üzülürdülər. Zaur
bir daha yəqin elədi ki, insana ən ağır yaraları məhz ən yaxın
adamlar vura bilirlər. Əlbəttə, atasının danışığı anasının harayqışqırığından
çox fərqli idi, sözlər, ifadələr də bambaşqa idi,
ton da, amma mənası, məğzi eyni idi. Zaur bir də ona fikir
verdi ki, atasının nitqində durğu işarələri yoxdur — nə nöqtə,
na vergül, nə nida — elə-belə, ardı-arası kəsilməyən, fasiləsiz,
uzun, yeknəsəq bir monoloq... Nə səsini qaldırırdı, nə
həyəcanlanırdı, nə də nəfəsini dərmək üçün dayanırdı —
nöqtəsiz, vergülsüz, axırsız bir cümlə — lal axan çayın ağır
ləngəri: "Əgər o qadın belə düşünürsə ki, bizim çoxlu vardövlətimiz,
pulumuz var və bütün bunlara da o sahib duracaq,
çox yanılır".
Atasının dediklərinin sadə və aydın məğzi bu idi ki, Zaur
özü özlüyündə heç nədir, heç kəsi cəlb etməyə qadir deyil və
269
əgər kimsə onu çənginə keçiribsə, burda mütləq başqa bir
mətləb var, daha doğrusu, yalnız bircə mətləb-maddi təmənna
var, vəssalam. Bu fikri dönə-dönə müxtəlif şəkillərdə təkrar
edəndən sonra atası başqa bir mətləbə keçdi:
—Sən yekə kişisən, özün bilərsən həyatını neçə qurmağı,
istəsən, hətta, ala bilərsən o qadını, çünki mən eşitdim ki, o,
ərindən də ayrılıb, amma bu halda sən bizim oğlumuz deyilsən
artıq, yeganə balamız olsan da, anan da, mən də belə hesab
edərik ki, heç yerli-dibli övladımız olmayıb, yaxud da olub və
ölüb. Nə qədər çətin olsa da bu cür düşünmək, hər halda bu
namussuzluqdan, biqeyrətlikdən min pay yaxşıdır. Amma bir
məsələ də var axı... Tutalım elə sən də vaz keçdin bizdən, yəni
biz səni oğulluqdan çıxartdığımız kimi, sən də bizi ataanalıqdan
çıxartdın, saymadın bizi, elə hesab elədin ki, atananan
yoxdur, ölüb. Çox əcəb. Tutalım ki, aldın o qadını —
yaxşı bəs necə dolanacaqsınız, harda, nə pulla?.. Həm də axı
anan mənə danışıb, o qadın geyinib-kecinməyi də sevir, o
şəhəri — bu şəhəri gəzib-dolanmağı da sevir, vərdiş edib bu
sayaq həyata, sən hansı qazancınla bu ehtiyaclarını
ödəyəcəksən