onun? Ödəyə bilməyəcəksən, eləmi, o da vərdiş
etdiyi həyat tərzindən əl çəkmək istəməyəcək və onda deməli,
atası üz-gözünü turşutdu, — bu barədə danışanda belə ürəyim
qalxır. Deməli, belə olan surətdə sənin arvadın onun-bunun
hesabına geyinib-kecinəcək, dolanacaq, özgə kişilərin — başa
düşursən? Sənin qeyrətin bunu necə qəbul edər və sən
adamların gözünün içinə necə baxa bilərsən, — bu Zivər
xanımın nitqləri idi, amma indi cümlələr durğu işarələrsiz və
kişi səsiylə tələffüz olunurdu. — Sən deyə bilərsən ki, xeyr
mənim heç evlənmək-zad fikrim yoxdur, elə-belə müvəqqəti,
keçəri bir əlaqədir bu. Çox əcəb, belə olan surətdə yenə nakişi
hərəkətidir sənin hərəkətin. Axı, bəlkə onun da həyatı sənə
görə qırılır, dağılır, onu da bir düşünməlisən axı. Əlaqəniz
müvəqqətidirsə, hər bir müvəqqəti şey gec-tez qurtarır və bir
gün bu əlaqə də qırılanda, onun halı necə olacaq, axı o da
270
insandır, onu da nəzərə al, onu da düşün.
Atasının fikrindəki bu çalar Zaurçün də gözlənilməz idi və
indi ona elə gəlirdi ki, atası, hətta, müəyyən bir mülayimliklə,
nəvazişlə danışır və hətta, cümlələrinin arasında pauzalar da
verir, durğu işarələri də qoyur.
—Sözumə qulaq as, oğul, o qadın haqqında çox söz gəzir,
mən bilmirəm hansı düzdür, hansı yalan, mənim işim deyil bu.
Amma mən bir şeyi bilirəm, o bizim tayımız deyil. O tamam
başqa yuvanın quşudur. Sənin rastına belə qadın
çıxmamalıydı... Aıanla mən səni belə böyütməmişik... Biz —
anan da, mən də — ancaq sənin gələcəyini düşünürük, səni
xoşbəxt görmək istəyirik və bundan böyük məqsədimiz də
yoxdur həyatda... Xoşbəxt olmağın isə bircə yolu var: insan
gərək həyatda qarşısına müəyyən dəqiq məqsədlər qoysun və
onlara nail olmağa can atsın... Bu məqsədlər nədir — iş, faydalı
əmək, bir də təmiz, möhkəm ailə... Ailə gərək səni işdən,
fəaliyyətdən yayındırmasın, əksinə işinin, əməyinin səmərəli
olması üçün hər cür şərait yaratsın... Mən başa düşürəmcavanlıqdı
filan, amma məncə, sən cavanlığın kefini