n yığışmışdı hamısı bir yerə nəyisə
qeyd eləməyə, deyəsən, Murtuzun — Zaurun oğlu Murtuzun ad
günüydü. Bəlkə də yox, heç ad günü deyildi, bəlkə də o vaxt,
yəni XX əsrin axırlarında ad günlərini qeyd etmək heç dəb
olmayacaq, kim bilir? Hər halda müəllif ki, bunu dəqiq bilmir
və müəllif onu da bilmir ki, o vaxt kitab oxuyacaqlarmı,
sevəcəklərmi, öləcəklərmi, yaxud bir üsul tapıb ölümdən
yaxalarını qurtaracaqlarmı insanlar? Ölümsüzlük qazanacaq və
bu ölümsüzlüyün öhdəsindən nə sayaq qurtarmağın fikrini
çəkəcəklər? Nə isə əlqərəz, bir gün yığışmışdılar bütün bizim
diri qalmış qəhrəmanlarımız, yaxşıca nahar edib nərd atırdılar
(dadlı naharlar və nərd, şübhəsiz, o vaxt da olacaq) və söhbət
arası kimsə birdən Təhminəni yada saldı. Nemət idi, deyəsən
Təhminəni yada salan, dedi ki, bu gecə qəribə yuxu
görmüşdüm, heç ağlıvıza gəlməz kim gəlib girmişdi yuxuma
— Təhminə. Bəli, Təhminə, özü də o vaxtkı yaşında, cavan,
hamımızın yadında necə qalıbsa, bax o sayaq —gözəl,
yaraşıqlı, cazibədar... Bu sözün üstündən Spartak dedi ki,
qəribədir, bu günlərdə küçədə bir qadına rast gəlib, elə bil
Təhminəylə iki almadır tən bölünüb. Əgər Spartak qəti
bilməsəydi ki, Təhminənin uşağı-zadı yoxdur, and-aman
eləyərdi ki, yəqin qızıdır, adam da adama bu qədər
bənzəyərmiş. Ən qəribəsi də odur ki, həmin o qadın bugünkü
çağın dəbiylə deyil, Təhminənin cavanlıq illərindəki dəblə
geyinib-gecinmişdi, yalançılar sözü, lap elə bil Təhminənin o
vaxtkı paltarlarından birini keçirmişdi əyninə... Nemət dedi ki,
yəqin insanlar ölərkən birdəfəlik ölmürlər, tamam yox
olmurlar, nə qədər ki, onları xatırlayan, onların səslərini,
sifətlərini yaddaşında saxlayan adamlar durur, bu ölənlər də
hələ yaşayırlar — fikirlərdə, xəyallarda, təsəvvürlərdə
377
yaşayırlar. Biz də yəqin Təhminəni xatırlayan axırıncı
adamlarıq, sonuncu nəsilik.
Bu sözlər yaman beyninə batdı Zaurun, amma döymədə
Spartaka iki tas uduzub unutdu bu fikri... Zaur bilmirdi...
***
Xəyalilə təsəllidir, könül meyli