, boyat çörəklə, qupquru
qurumuş holland pendiriylə yavanlıq edirdilər. Məmməd Nəsir
Zaurun söhbətinə diqqətlə qulaq asıb soruşdu:
—Neçənci mərtəbəyə qalxdı?
Zaur:
—Altıncıya, — dedi — başımı verərəm ki, səhv etmirəm, öz
gözlərimlə görmüşdüm 6 rəqəmini... Amma bina da
beşmərtəbəlidir axı...
Məmməd Nəsirin yaşı həştadı çoxdan keçmişdi, amma hələ
də gümrah idi və allahın var günü səhər tezdən bir-iki stəkan
"Ağdam" portveyni vurardı bədənə. Doğrudur, indi
əvvəlkindən çox-çox az içərdi, amma əvvəlki təkin
mütəmadiyən hər gün içərdi... Axır vaxtlar tez-tez Zaurla
içərdilər — illər keçdikcə onların yaş fərqləri itib getmişdi və
indi kənardan baxan elə güman edərdi ki, iki qoca şərab içə-içə
ötən günləri, keçmiş xatirələri yada salır, nəşriyyatda birgə
keçmiş uzun ömürlərindən söhbət edirlər...
Zaur bir də təkrar etdi:
—Bina axı beşmərtəbəli idi...
Məmməd Nəsir uzun müddət harasa baxdı, gözləri yol
çəkdi, elə bil baxışlarıyla divarı deşib harasa çox-çox uzaqlara
baxırdı, sonra qəfilcən belə bir kəlam bəyan etdi:
—Əgər adamlar başa düşsəydilər ki, beşmərtəbəli binanın
altıncı mərtəbəsi də ola bilər, onda nə vardı ki...
1974-1978
Bakı-Moskva-Göyçay
382
MACAL
(povest)
Nə işim var, nə macalım
El sözü
Zen fəlsəfəsində fikir, düşüncə həqiqətləri, iş, əməl
həqiqətlərindən seçilmir, sözlə fəaliyyət arasında, uyğunsuzluq
yoxdur; insanlar yaradılışdan bərabərdirlər: Zen yalnız ictimai
təbəqələşməni deyil, istedadla istedadsızlıq, ciddi işlə
əhəmiyyətsiz iş arasındakı fərqi də inkar edir. Zen adi şüur
məntiqinə qarşı qalxır, normal görünən vəziyyətlərin
əcaibliyini açır və eyni zamanda rasional fikrin əcaib saydığı
hallarda sadə, təbii məna aşkara çıxarır, məlum həqiqətlərə və
nüfuzlu ehkamlara isə şübhəylə yanaşır... Zen ardıcılları öz
humanist istəklərini fərdi nəcib davranış və hərtərəfli daxili
özünütəkmil vasitəsiylə ifadə edirlər... Dao-şen (V əsrin birinci
yarısı) fəlsəfəsində əsas maddə, həqiqətin birdən-birə, qəfildən
dərk