n çox
giley-güzar törədən də elə budur — ritm uyğunsuzluğu. Ərlə
arvadın arasındakı narazılığa da çox vaxt — maddi çətinliklər,
qohumlar, nə bilim mədəni səviyyənin bir-birinə tən gəlməməsi
deyil, məhz ritm uyğunsuzluğu səbəb olur: ər bir ritmdə, bir
sürətlə yaşayır, arvad başqa ritmdə, başqa sürətlə... Arvadın,
görürsən uzun-uzadı söhbətlərə, aram ünsiyyətə, səbirli və
təmkinli hisslərə, fikirlərə, sakitcə düşünüb-daşınmağa vaxtı da
var, həvəsi, meyli də... Ərindən də bunu istəyir-diz-dizə oturub
tələsmədən danışsınlar, arxayın-arxayın gəzintiyə çıxsınlar,
yavaş-yavaş bütün məsələləri, gələcək planları götür-qoy
eləsinlər, tələsmədən xatirələrə dalsınlar — bu onun, arvadın
408
həyat ritmidir. Kişinin isə vaxtı-macalı yoxdur, bütün işləri
çatdırmaq üçün tez düşünməli, tələsik qərarlaşdırmalı, becid
hərəkət etməlidir... Uzun-uzadı götür-qoylara, davamlı
ünsiyyətə, ətraflı mükaliməyə imkanı yoxdur... Arvadın,
uşaqların qeydlərinə qalmağa, qayğılarına dalmağa boş-bekar
saatı da olmur.
Oqtay da bax belə... Oqtay başqa ritmdə yaşayır.
Tələsmədən sərgiləri gəzməyə, arxayın-arxayın kitab oxumağa,
küçələri seyr eləyə-eləyə piyada addımlamağa vaxtı var.
Dostlarıyla şirin söhbət və qızğın mübahisə eləyir, rastına
çıxanlarla müfəssəl hal-əhval tutur, telefonla yerli-yataqlı
danışır. Elə sadəcə olaraq öz içinə qapılıb arxayın-arxayın hər
şeyi düşünüb-daşınır. Halal-xoşu olsun, vaxtı var, amma
Fuadın yoxudur, axı. Heç nəyə, heç nəyə macalı yoxdur.
Gündəlik praktik işdən başqa, vəzifəsinin xüsusiyyətindən
doğan və hər saat qarşısına çıxan onlarla konkret məsələnin
həllindən başqa. "Bu məsələ belə, o məsələ də bax belə.
Vəssalam, keçək yeni məsələyə..." Budur, Fuadın həyat ritmi!
Odur ki, bu ritmi gərək başa düşəydilər, Oqtay da elə Fuadın
ailəsi də, Rumiyyə də, uşaqlar da, atası-anası da... Ritm
uyğunsuzluğunun səbəbi və təqsiri Fuadda deyil ki, daha ondan
incimək nəyə gərək?..
Qapıdan çıxanda:
—Rima — dedi, — işdən sonra dədəmgilə