466
—Fuad qədəş, aerodroma gedirik?
—Hə, Qasım, özü də bir az tez sür, iyirmi dəqiqəyə
çatmalıyıq.
—Oldu.
"Axı niyə Oqtayın ürəyində bu qədər pas var? Üzə vurmur,
amma hər sözündən, hər hərəkətindən sezilir ki, Fuadı gözləri
götürmür. O da, Sultan da, Asəf də. Rumiyyə olsaydı deyərdi:
"Əlbəttə, gözləri götürməyəcək, paxıllığını çəkirlər dəU.
Rumiyyənin belə məsələlər barəsində qəti və dəqiq fikri var.
Amma Fuad keçmiş tələbə yoldaşları haqqında bu cür
müstəqim, birbaşa düşünmək istəmirdi, belə fikirləri başından
qovurdu...
Bir yana baxanda, görünür, Rumiyyənin sözlərində də
həqiqət var. Yaxşı deyiblər ki, fələk məni dostlarımdan
qorusun, düşmənlərin öhdəsindən birtəhər gələrəm. Doğrudan
da düşmənin münasibəti aydındır: düşmən düşməndir. Düşmən
dönük çıxa bilməz, üz döndərə bilməz, etibarsızlıq eləməz. Axı
düşmənə etibarın yoxdur ki, xainliyində də sarsılasan. Dönük
çıxmaq, üz döndərmək, etibarsızlıq — dostların imtiyazıdır.
"Dost-dost" deyirsən Sultan Asəf, Cahangir hardan sənin
dostun oldu? Salam, əleyksalam, vəssalam. Ümumiyyətlə,
vardırmı sənin dostun? Oqtay haqqında müəyyən mənada
demək olardı bu sözü, amma bu dostluq da iyirmi ilin
arxasında qalmışdı, bu illər uçurumunun dibində o qədər
hadisələr, itkilər, qazanclar olmuşdu ki... yaxşı, dostluqları
özlərinə qalsın, amma belə ürəkbulandıran atmacalar, iynələr,
tikanlar nəyə görədir axı?.. Fuad bütun bunlara nəylə əsas
vermişdi... Nə təqsiri, nə günahı vardı onların qarşısında. Bəlkə
günahı bir bu imiş ki, onların heç birinin axırı — bu, ya digər
səbəbdən bir yana çıxmadı. Tələbəlik həyatları bir başlamışdı,
ilk addımlarını birgə atmışdılar, necə deyərlər, startda
hamısının imkanları eyni idi. Fuadın təqsiriydi ki, o həyatda
daha çox qazanmışdı, Oqtay və Oqtaykimilər isə yalnız və
467
yalnız öz prinsipləri üzərində əsə-əsə qalmışdılar... Həm də
məlum deyil, əgər sanballı bir qazancın hesabına bu
prinsiplərindən keçməli olsaydılar keçərdilər, yoxsa yox. "Biz
satılmırıq!"