ki?
Nosilşik güldü:
—Başdan bir az xərəb idim də. Nə oxuyurdum, başımda
qalmırdı. Nəxartana ki, Zəki müəllim direktor idi, mənə
deyirdi, sən elə nöyüt gətir, odun daşı, ev-eşikdə bizə əl-ayaq
elə, dalısıynan işün yoxdu, qiymətdərüvi mən özüm
yazdıracam. Elə yazdırırdı da, gəlib dördüncüyə çatdım.
Dörddən Qurban müəllim başladı bizə dərs oxumağa, özü də
ki, direktor oldu. Day mənə göz verdi, işıq vermədi. Kütsən
deyirdi, həm də tənbəlsən... Səninki deyir lap dvoynoy olub, —
deyirdi — həm kütsən, həm tənbəl. — Nosilşik yenə
şaqqıldayıb güldü. — Düz deməyinə düz deyirdi e, oxumağnan
heç aram yoxdu, kitab-dəftər görəndə elə bil qara basırdı
məni... Nəysə, qovdurdu da kişi məni day ondan sonra əməllibaşlı
oxumadım heç. Bir az o məktəb, bir az bu məktəb —
oxumağın daşın atdım getdi...
496
Nə deyəydi Fuad: atası yəqin ki, düzgün hərəkət eləmişdi.
Amma bəlkə Zəki müəllim də özünə görə haqlıymış. Hər halda
məktəbdə müdirin dəyişməsi bu on iki nömrəli adamın
həyatında ən mühüm cahanşümul hadisələr qədər böyük rol
oynayıb — sanki bütöv bir tarixi epoxa dəyişib. Kim bilir,
bəlkə Zəki müəllim qalsaydı, bu da elə odun, nöyüt daşıyadaşıya
on illiyi birtəhər başa vurub attestat alardı, bəlkə hətta
ondan sonra da bir tövrnən təhsilini davam etdirərdi, axırını bir
yana çıxardardı. Hər halda otuz ildən sonra bu məsələnin haqqhesabını
çəkməyə nə hacət? Fuada nə dəxli var bütün bunların?
Amma nosilşik heç haqq-hesab çəkmək fikrində də deyildi.
Gözlərində zərrəcən kin ya ədavət yox idi, əksinə köhnə
məktəb yoldaşına rast gəldiyinə görə, onu tanımasına görə bərk
sevinirdi... Əlbəttə, Fuadın sonrakı tərcümeyi-halından, indi
kim olduğundan bixəbər idi. Onunçün Fuad — orta məktəbdəki
həmin balaca uşaq idi. — Otuz üç il yaşı artmış həmin uşaq —
Qurban müəllimin oğlu...
İnstitut həyatı, hətta o bədnam məruzəylə əlaqədar qısa
müddətli narahatlıq da nə qədər ilıq xatirələrlə bağlıydısa,
məktəb illəri bir o qədər acı xatirələrlə qalmışdı