ı Fuadın
yaddaşında... hamısı da atasına görə. Uşaqlar ona müdirin oğlu
kimi baxırdılar. Tündxasiyyət, acıdil, zabitəsiylə hamını
lərzəyə salan "Topal Qurbanın" oğlu kimi. Müəllimlər də
həmçinin. Çünki müəllimlərin özü də Qurbanın zəhmindən elə
şagirdlər kimi qorxurdular. Çox illər sonra, artıq Fuad şəhər
soveti sistemində işlərkən — hələ də müdir olan Qurban yeni
məktəb binası haqqında təklif irəli sürdü və bu təklifi fəal
surətdə müdafiə edən və keçirən Fuad oldu. Hamı elə bilirdi ki,
atasının xətrinə belə canfəşanlıq edir. Qoy belə düşünsünlər.
Əslində Fuadın istəyi təzə bina hazır olan kimi o köhnə məktəb
binasını — bu qədər acı xatirələrlə bağlı o ikimərtəbəli evi —
buldozerlər qabağına qatıb havaya sovurmaq idi. İndi, çox illər
sonra, atasının hamıyla sərt rəftarı barəsində düşünəndə, Fuad,
uşaqlıqda olduğu kimi, içindəki hirsindən qovrulub
497
boğulmurdu, bir çox şeyləri daha dərindən dərk edirdi: başa
düşürdü ki, bu sərtlik Qurban kişinin işinə doğrudan da
namusla yanaşmasından, həqiqi ədalətçiliyindən və
tələbkarlığından doğan bir sərtlik idi. O illərin davranış stilini
də nəzərə almaq lazım idi, Qurbanın davanın od-alovundan
keçib gəlməsini də... Amma o vaxt Fuad necə də əzab çəkərdi,
ilahi... Neçə dəfə oğlan tualetində, dəhlizin xəlvət yerlərində
tabaşirlə yazılan yazıları öz gözüylə görmüşdü. "Qurban —
Qaban"... Kim yazırdı bunu — heç cür tapmaq olmurdu.
Xidmətçi qadınlar deyinə-deyinə, donquldana-donquldana yaş
əskilərlə silir, bir neçə gündən sonra isə yazılar yenə də ayrı-
ayrı yerlərdə peyda olurdu... Hətta məktəb ərazisindən kənarda,
iki-üç tin aralı bağda, səkidə də görmüşdü Fuad bu yazını... Ən
ağırı o idi ki, hədəfinə yapışan bütün ayamalar kimi, bu ayama
da dəqiq idi: Qurbanın zahiri görünüşündə, doğrudan da
qabana oxşarlıq vardı. Yəni elə Fuadın özünün də... Axı ona da
dalda "bala qaban" deyirdilər...
Yəqin şagirdlərin qoyduqları bu ayama bəzi müəllimlərə də
bəlli idi, bəlkə hətta bundan xoşlananlar da