, haradasa — itənlərdə
donub qaldığını, yoxa-puça çıxmadığını — unutmuşdu.
Halbuki Keçmiş də, Gələcək kimi həmişə var, həmişə durur
axı... Daima baqidir. İntəhası biz insanlar birini tərk edib gedir,
o birinə tələsirik. Bəlkə də dövrə vurub yenidən geri qayıtmağa
tələsirik. Budur bax, oturub Keçmiş onun qarşısında — otuz il
bundan qabaqkı hadisənin fitvaçısı, təşkilatçısı, iştirakçısı və
canlı şahidi...
—Bilirsən sənə neynərik? — belə demişdilər o vaxt. Bəlkə
intiqam dəmi məhz elə indi, bax bu gün, bu saat gəlib çıxıb.
Otuz il sonra Fuad həmin o cümləni qarşısındakı adama
qaytara bilərdi: "Bilirsən sənə neynərik?" Məhz, "neynərəm"
yox, "neynərik", çünkü o tək deyildi — bütün mənsəbi,
vəziyyəti, gücü onun "tək"ini çoxlaşdırırdı və doğrudan da
Fuad, istəsəydi, bu on iki nömrəli nosilşikə çox şey edə bilərdi
— işdən qovdura bilərdi, döydürə bilərdi, bir bəhanə tapıb
tutdura bilərdi — deyərdi ki, sərxoş halda gəlib mənə sataşır —
Zeydullanın ağzından, doğrudan da şirin çaxır iyi gəlirdi.
Başından əcaib bir fikir də keçdi Fuadın: Zeydullanın atasının
adını öyrənsin və məcbur eləsin ki, Zeydulla öz atasını qaban
adlandırsın, yazsın, iri hərflərlə, nida işarəsi də qoysun... Bəlkə
heç hədə-qorxu da lazım deyil, Zeydulla bir şüşə "Ağdam"
çaxırına dədəsini satmağa razıdır? Bəlkə də yox, bəlkə də
dünyanın bütün ləl-cavahiratı və bütün, hədə-qorxusu
Zeydullanı atasını satmağa vadar edə bilməz. Kim bilir?
Bəs onda intiqam nə olsun? Axı Fuad haçansa — əlbəttə,
lap uşaq yaşlarında — özünü inandırmışdı ki, Zeydulladan
intiqam alacaq, elə güman edirdi ki, bu intiqamdan sonra acı
xatirənin köynəyi daha onu incitməyəcəkdir. Ancaq Fuad çox
sonralar başa düşdü ki, heç bir intiqam onun yaddaşını otuz il
504
qabaqkı təhqirin çapığından xali edə bilməyəcək. Əgər bu söz
düzdürsə ki, "ürək — şüşədir, sındırarsan kim yamar", onda
başqa bir şüşəni sındırmaqnan öz sınığını yamamaq
mümkündürmü, məgər? İndi Fuad bu sualın cavabını bilirdi.
Şübhəsiz, bu adama