r oğlansan, həyatın hər
üzünü görmüsən, dəyirmanın bu başından girib o başından
çıxmısan, — gözlərini qapamadı, amma gözlərinin içindəki
quyunun ağzı tutuldu, gözləri yenə də həmişəki kimi şıltaq və
işvəkar, şux və işıqlı idi, — nə oldu, xoşun gəlmir belə
söhbətlərdən? Həyatdır da bu, oğlum, həyat demirsən, qulaq
as!
—İstəmirəm. Bu həyat deyil, həyatın astarıdır. Mənim belə
söhbətlərdən xoşum gəlməz. Görürəm səninçin danışmaq
ağırdır, danışma, nə vacib olub...
—Ağırdır? Əksinə. Ağır neçin olur? Ağır-zad deyil. —
Uzun zaman yola baxdı, sonra, — mən Manafı başa düşürəm,
— dedi, — cavanlıqda çətin dolanıb. Ailə saxlayıb. İndi, necə
deyərlər, bolluğuna düşüb. Yaşı keçdikcə cavanlıqda ötürdüyü
dəmlərin əvəzini çıxmaq istəyir. Dünyada ən yaman dərd
görməmişlikdir.
Siqaret tüstüsündən boğuldu. Bir xeyli öskürdü. Sonra
birtəhər sakit oldu.
—Tiflisdən gələndə də yoluna yemək qoyurlar, — dedi, —
qab-qacağı bilmirəm gizlədir, ya atır. Bir dəfə, bilmirəm,
içmişdi, ya kef başına vurmuşdu, çaşıb evə Asyanın qabqacağını
gətirmişdi. Tiflisdəki arvadın adı Asyadır. Belə göy
kasa idi. Noxud-noxud ağ naxışlı. Mən də götürüb gizlətdim.
70
Gələn səfər Tiflisə gedəndə yeməyini o kasaya qoydum. Elə
bilirsən başa düşdü?
—Deyirsən iki evin qab-qacağını əzbər bilsin?
—Yox, heç olmasa Asya xanım onu başa salaydı.
—Nə bilirsən, bəlkə Tiflisə çatanda da sənin qab-qacağını
gizlədir?
Təhminə şaqqıldadı.
—Bax bu mənim ağlıma gəlməmişdi. Yox, bala, gələcəyin
parlaqdır, — sonra çılğınlıqla əlavə etdi: — Dünyada ən çox
acığım gələn şey riyakarlıqdır, bir də yalan...
Zabratın yanından Pirşağı yoluna buruldular. Avtobus
dayanağında bir kişi uzaqdan "Moskviç"i görüb əl qaldırdı.
—Saxla götürək onu.
—Bir o çatmırdı.
—Xahiş edirəm saxla. Yoxsa bütün söhbətlərimiz qurtardı,
danışmağa sözümüz qalmadı, heç olmasa saxla görək nə
istəyir.
Zaur ayağını əyləcə basdı. Maşın sürüşüb dayandı.
Kişi sadə kəndli geyimində idi. Yanında çarşablı bir arvad
da vardı. Maşın