Haploqrupumuzu necə öyrənə bilərik?


Məşhur insanların, tarixi şəxsiyyətlərin haploqrupunu (insanın irsiyyətini, region mənsubiyyətini bildirən termin) müəyyənləşdirməklə onların hansı millətə məxsusluğunu aydınlaşdırmaq çətin məsələ deyil. Bəzən bu, millətlər arasında müəyyən narazılıq doğursa da, sonuc böyük marağa səbəb olur.

Məsələn, Böyük Britaniyanın “The Daily Mail” xəbər dərgisinin yazdığına görə, bir müddət əvvəl aparılan araşdırmadan məlum olub ki, dünyanın ən məşhur yəhudi əleyhdarı Adolf Hitlerin özü yəhudi əsillidir.

Haploqrupu öyrənilərkən Hitlerin dünyanın hər yerinə səpələnmiş yaxın qohumlarından DNT - dezoksiribonuklein turşusu (tüpürcək vasitəsilə) nümunələri götürülüb. Alimlər iddia edir ki, Hitlerin bütün qohumlarında DNT səviyyəsində E1b1b (Y-DNK) haploqrup aşkarlanıb ki, bu da alman və ümumiyyətlə, Qərbi Avropanın yerli sakinləri üçün yad bir qrupdur.

Sözügedən E1b1b (Y-DNT) haploqrupu əsasən afrikalı (Livan, Tunis və Əlcəzairin yerli əhalisi), daha çox Şərqi Avropada məskunlaşan və dağ yəhudiləri qrupuna adi edilən aşkenazi yəhudilərinə məxsusdur. Bununla da Hitlerin yəhudi əsilli olduğu sübuta yetirilir.

“Bizi gələcək maraqlandırır”

Bəs görəsən, Azərbaycanda necə, kiminsə haploqrupunu öyrənmək mümkündürmü? Bunu reallaşdıracaq tibb müəssisələri, elmi-tədqiqat mərkəzləri varmı?

Bəzi araşdırma apardıqdan sonra öyrənə bildik ki, ölkədə DNT analizlərini aparan və irsi xəstəlikləri müəyyənləşdirən yalnız bir mərkəz fəaliyyət göstərir ki, bu da Respublika Müalicə Diaqnostika Mərkəzidir. Amma mərkəzdə yalnız gələcək nəsillərə ötürülə biləcək irsi xəstəlikləri aşkarlayan DNT analizinin aparılması mümkündür. Analizlərinin nəticələrinin düzgünlüyünə heç mərkəz yetkililəri də zəmanət vermir.

Əksər xarici dövlətlərdə isə bu məsələyə böyük diqqət ayrılır, ölkə üzrə irsi qan xəstəliklərinin yayılma arealını da təyin etməklə gələcəkdə haploqrupu müəyyən etməyə yardım göstərmiş olurlar. Çünki haploqrup öyrənildikdə region