- Araz bəy, özünü necə təqdim edirsiniz?

- Mikrobioloq-genetik. ODTÜ-də (Orta Doğu Texniki Universiteti-red.) molekulyar biologiya və genetika üzrə bakalavr təhsili alandan sonra 6 il Hollandiya və Almaniyada bakteriyalarda genetik tənzimləmə mövzusunda işləmişəm.

- Mikrobioloq genetikanın bir sahəsidir?

- Tam elə demək olmaz. Mikrobiologiya gözlə görülməyəcək qədər kiçik orqanizmləri (mikrob, bakteriya, virus və sairə) öyrənən elmdir. Genetika isə irsiyyət qanunlarını öyrənir. Yəni mən bu kiçik canlıların niyə bir-birinə bənzədiyi və bənzəmədiyinin prinsipləri ilə məşğul olan biriyəm.

- Gəlin, genetikadan danışaq. Genetika elmi necə ortaya çıxdı?

- Mendel klassik genetikanın əsaslarını qoyan Darvin ilə eyni zamanda yaşayıb. 1953-cü ildə bizim o bildiyimiz gözəl DNT-nin quruluşu kəşf olunub. “Çağdaş genetika inqilabı beləcə başladı” deyib qısa danışaq hekayəni.

- Nobel mükafatı verilib DNT quruluşunu kəşfə görə...

- Bəli, çünki, bu biologiyanın mərkəzi problemlərindən birini, irsi informasiyanın nəsildən-nəslə necə keçdiyinin predmetini və mexanizminə işıq saçdı. O ana qədər genlərin (yəni irsi maddənin) DNT olduğunu belə dəqiq bilmirdik. Bir çoxları genlərin zülalların içində olduğunu düşünürdü, çünki istənilən zülal quruluş baxımından DNT-dən çox daha mürəkkəbdir.



- Gənc elm sahəsi olmasına baxmayaraq, həddən artıq fərqli sahədə tədqiqatlar gedir. Keçən dəfə də bir araşdırma yazısında yazılmışdı ki, genetik analiz nəticəsində ayrı-ayrı irqlərin Afrikadan olduğu bəlli olub. Bu necə bir prosesdir ki, ondan həm tarix, həm tibb, həm sənaye istifadə edir?

- Genetika ən sadə şəkildə nədir? İki adam, ana və uşaq niyə bir-birinə oxşayır? Və yaxud azərbaycanlılar niyə farslara bənzəyir? Genetika bu qanunauyğunluqların kəşfi elmidir. Niyə bənzərlik var? Çünki sperma və yumurtada DNT deyilən maddə var. Bu maddə hüceyrənin özünü yenidən yarada bilməsi üçün lazımı informasiyasını daşıyır. Canlının cansızdan fərqi də budur. Canlı öz