. Ağıl, intellekt, yaradıcılıq kimi mürəkkəb xarakterlər isə digər ucdadır. Onları təyin edən əsas ətraf mühit, iqlim, təlim, travma və sairə kimi qeyri-genetik faktorlardır. Yəni, azərbaycanlı genindən danışmaq olmaz.



- Norveçli 3-4 əsr Efiopiyada qalarsa genetikası, dəri rəngi dəyişə bilərmi?

- İnsanlar yüz min illər əvvəl Afrikadan çıxıb. O zaman hamımız indi afrikalılarda olduğu kimi qaradərili idik. Deməli təxminən bu proses yüz min illər aldığına görə tərsinə də təxminən bir o qədər olmalıdır. Yəni 3-4 əsr deyil, minimum 300-400 əsr gərəkdir.

- Zəka geni deyilən bir şey varmı?

- Yenə qısa və bəsit cavab verim: yoxdur. Birincisi ona görə ki, zəka deyilən qavrayışın özünü tərif etmək çətindir. İkincisisi, məncə zəka genlərlə deyil ətraf mühitlə ölçülür. Eynşteyni yaradan genetikadan çox zamanədir. İQ belə zəkanın sadəcə çox bəsit formasıdır, o belə 30-40% genetikadan asılıdır. Pikassonun İQ-su inanmıram çox yüksək ola, ancaq zəki olduğuna şübhəmiz yoxdur.

- Türk alimi Əziz Sancar DNT-lərin təmir olunmasına görə Nobel almışdı. Bu tibbdə də vacib istiqamətdir. Bunu necə izah edərdiniz? Necə təmir olunur?

- Görə bilməyəcəyimiz qədər balaca olmağına baxmayaraq hüceyrə, içində uzunluğu 2 metr olan DNT ehtiva edir. Bir hüceyrənin içində çox böyük sıxışdırılmış informasiya var. İnsanın böyüməsi, hüceyrələrin sayca çoxalması deməkdir. Hüceyrə çoxalması üçün ilk öncə DNT öz kopiyasını çıxarmalıdır. Bu çox sürətlə baş verir və bu prosesdə səhvlər də olur. Bu səhvləri sonra düzəldən mürəkkəb bir mexanizm var. Sancar bu mexanizmə töhfə verib. Niyə önəmlidir bu? Çünki bu cür təməl mexanizmləri öyrənmək xərçəng kimi xəstəliklərin müalicəsində çox köməyi olacaq.

- Genetikanın inkişafı gələcəkdə tibb sahəsində hansı mühüm dəyişikliklər yaradacaq? İnsanın klonlanması məsəl üçün.

- Məncə 50 il sonra xərçəng, Alzaymer kimi bir çox xəstəliyi müalicə edə biləcəyik. Klonlaşdırmaya gəldikdə isə, bilisinizmi, insan klonlanması biologiyada o qədər