dünya biomüxtəliflik mənbələrindən biridir bu bölgə. Deyək ki, GMO nar burdakı yerli sortları asanlıqla sıradan çıxarar, çünki böyük şirkət monopoliyası var. Meksika qarğıdalının mədəniləşdirdiyi yerdir, yəni təbii və mədəni çeşidliliyin ön ən çox olduğu yerdir. Meksika öz təbii resurslarını qorumaq üçün yeni GMO sortları üçün müvəqqəti qadağa qoyub.



- Yəni GMO davamlı və daha məhsuldar sort yaratmaqdır?

- Əlbəttə. Məqsəd adi qarğıdalıdan zərərverici həşəratlara qarşı davamlı qarğıdalı sortu yaratmaqdır.

- Bir məhsulun GMO olub-olmadığını bilmək mümkündür?

- Bir baxışla məhsulun GMO olub-olmadığını bilmək olmur. Laboratoriyada genetik analiz aparılmalıdır. Bir çox halda ümumiyyətlə bu mümkün deyil, çünki emal işindən keçmiş məhsulda genetik maddə qalmır. Örnək: adi şəkər çuğundurundan əldə olunan qəndin içində heç bir bioloji hüceyrə qalmır. Qənd saf sükrozadır. GMO çuğundurdan əldə olunan qəndə baxaraq onun mənşəyini bilmək olmaz. Effektiv olaraq da bu iki qənd arasında heç bir fərq də yoxdur.

- Bazarda satılanda işarə olunur ki, bu GMO-dur?

- Bu məhsulların etiketlənməsi məsələsi GMO üzərində dünyada gedən ən qızğın mübahisələrdən biridir. Bu qaydalar ölkədən-ölkəyə dəyişir. Amerika qitəsində etiketlənmir. Avropanın bir çox ölkəsində GMO-nun idxalı və elmi istifadəsi deyil, kütləvi yetişdirilməsi qadağandır. Avropa ilə ABŞ arasında gedən ixtişaşlardan biri GMO mövzusudur.

- Azərbaycanda necədir bəs?

- Azərbaycanda yetişdirilməsi qadağandır. Məncə qadağan deyil, yaxşı tənzimlənməlidir. Bunun üçün əlbəttə ki, ilk öncə Azərbaycanın bioloji infrastrukturu canlandırılmalıdır. Bu yaxınlarda əlimə universitet tələbələri üçün nəzərdə tutulan GMO haqqında bir dərslik keçmişdi. Sensansiya sevən jurnallara oxşayır. Azərbaycanda nəinki GMO, günümüzün bioloji araşdırmaları ilə ayaq uyduran ən təməl biologiya kitabları belə yoxdur. Söz açılmışkən, deyim. Bir neçə bioloq və tərcüməçi ilə dünyanın qabaqcıl universitetlərinin istifadə