olaraq şeir yazdığı şeytana baxır.
***
Məzuniyyət barədə qeydlərini heç də tamam anlamadım. Sən haraya getmək
istərdin?
Cümə
Yox, həqiqətən də, ola bilər ki, işlər o qədər də pis cərəyan etməsin. Sonra isə, əgər
zərərsiz, təmiz niyyətli masqaraçılığın vasitəçiliyi olmasa, insan ağır sıxıntı
yükündən necə azad ola bilər? Və bundan əlavə, bu gün mən bütün yazdıqlarımı
düzgün hesab edirəm. Sən müəyyən şeyləri düzgün qavramamısan, məsələn,
“yeganə ağrı” barədə; bu məhz sənin özünə əzab-əziyyət verməyinin mənə
göstərdiyi təsirdir, sənin məktublarının yox. O məktublar hər səhər mənə elə güc
verir ki, həmin günü sovuşdura bilim, özü də həmin günü elə yaşayıram ki, onların
heç birindən məhrum olmaq istəməzdim (təbii ki, bu məktubları nəzərdə tuturam,
həmçinin həmin günləri də!) Və otağımın girişindəki məktublar da sözlərimi inkar
etmir, artıq onları yazmaq və oraya qoymaq imkanı belə, mənim üçün böyük
əhəmiyyət kəsb edir. Və qətiyyən qısqanmıram, səni də buna əmin edirəm, amma
boş yerə qısqanmağı da başa düşməkdə çətinlik çəkirəm. Qısqanmamaq – bu
həmişə mənə müyəssər olur, qısqanclığın lazımsızlığını dərk etmək isə bəzən. Bəli,
bir də “xilaskar”92 barədə. Ondakı ən qəribə şey odur ki (və bilirsən ki, onlara elə
bu cür lazım idi, mən də bir tərəfdə durub fərəhlənirəm, amma ayrı-ayrı hallara
yox, dünyanın bu qanununa fərəhlənirəm), onların nə isə dartıb çıxartmaqlarına
gəlincə, deməliyəm ki, onlar yalnız vəhşi inadla daha da dərinə batırlar.
İndi mənim, ola bilsin ki, Maksa verməli olduğum bir məlumatım vardır: sənin
– lap qısa olsa da – onun müfəssəl opusu93 barədəki mühakimələrini nəzərdə
tuturam94. O həmişə səni soruşur, işlərinlə, yeniliklərlə maraqlanır, səmimi- qəlbdən sənin qayğına qalır. Lakin, demək olar ki, bütün hallarda ona çox az şeylər
danışıram, xoşbəxtlikdən, dilim də söz tutmur. Heç nə olmamış kimi, mən ona
Vyanadan olan hansısa bir Milena haqqında danışa bilmirəm ki, o filan-filan cür
deyir, filan cür eləyir, filanı nəzərdə