ə bilmərəm. Amma
hələ sənin məktubunu alana qədər yazmaq istədiyim isə budur: mən elə bu həftə
özüm üçün yeni məktub düzəldirəm və ya köhnə sənədlərimi qaydaya salıram ki,
lazım olarsa, imkan düşən kimi, yubatmadan gələ bilim.
***
Hamısını yenidən oxudum və başa düşdüm ki, heç də bunları demək istəmirdim.
Ola bilsin ki, lazım olduğu kimi deməyi bacarmadığım üçün mən heç də “güclü”
deyiləm. Bunu da əlavə edirəm: yəqin ki, əksər məmurlardan daha az yalan
deməyə qadirəm, onlar hamı tərəfindən ədalətsizliklə üzləşdiklərini deyirlər, hesab
edirlər ki, işdə onlar hamıdan çox çalışırlar (əgər özümü bu cür hiss etsəydim, onda
hesab elə ki, bu, Vyanaya sürət qatarını əvəz edirdi!), düşünürlər ki, büro
axmaqcasına idarə olunur (o bunu daha yaxşı bacarardı), bu axmaq idarəetmənin
nəticəsində öz yerində olmayan dəzgah kimidir; o, öz qabiliyyətlərinə görəober- ober təkər yox, unter-unter təkər yerində işləməlidir və s. Mənim üçün isə büro
məktəb, gimnaziya, universitet, ailə kimidir, ümumiyyətlə, o canlı insan kimi,
harada oluramsa olum, məsum gözlərlə baxır, mənə məlum olmayan bir qaydada
mənimlə bağlıdır, amma o, əlbəttə ki, indi eşitdiyim Rinq boyunca gedən
adamlardan mənə çox yaddır. O mənə hədsiz dərəcədə yaddır, məhz bu səbəbə
görə ona qarşı çox diqqətliyəm, demək olar ki, ona yad olduğumu gizlətmirəm,
amma bu cür məsumluq məgər dərk olunurmu – bax, buna görə də aldada
bilmirəm.
Yox, mən “güclü” deyiləm, yaza da bilmirəm, heç nə bacarmıram. Sən isə,
Milena, hələ bir məndən üz də döndərirsən, bilirəm, bu, uzunmüddətli
olmayacaqdır. Görürsənmi ki, ürək döyünməsə insan çox davam gətirə bilməz, bəs
sən üz döndərəndə o necə döyünsün?
Kaş bu məktubdan sonra mənə teleqram vura biləydin! Bu, xahiş yox, nidadır.
Əgər bunu sərbəst icra edə biləcəksənsə, onda elə. Yalnız onda! (Sən görürsənmi,
bu sözün altından xətt çəkmirəm).
Mən yalan deməyimi yüngülləşdirən üçüncü şərti unutmuşam: əgər sən
yanımda olarsansa!
Amma onda bu yalan dünyada ən məsum yalan