a özümü lənətlədim, sadəcə, öz üzərimdə
olan lənəti dilə gətirdim. Sonra biz kofe içirdik, deyəsən, ora “Union” kafesi idi (axı
o, yol üstündə idi!), bizim stolun arxasında hansısa bir kişi və bir qız var idi, amma
mən onları tamamilə tanımıram və bir kişi də var idi, o, Dostoyevskiyə çox
oxşayırdı, lakin gənc, qarasaqqal və qarasaçlı idi, hər şey, məsələn, qaşları və
gözünün üstündəki çuxurlar qeyri-adi dərəcədə iri görünürdü. Orada sən və mən
var idik. Sən etirazını bildirməsən də, hər halda hiss olunurdu. Sənin üzün – mən
sənin əzab çəkən sifətindən gözlərimi, sadəcə, ayıra bilmirdim – pudralanmışdı,
özü də bacarıqsız tərzdə pudralanmışdı, çox hiss olunurdu, pis idi, deyəsən, isti idi,
yanaqlarında pudradan şəkillər görünürdü, mən onları indi də görürəm. Mən
dönə-dönə irəli əyilib səndən soruşmaq istəyirdim ki, niyə sən pudralanmısan; sən
hiss elədin ki, sual vermək istəyirəm, xəbərdaredici tərzdə – axı etiraz hiss
olunurdu – soruşdun: “Sən nə istəyirsən?” Amma soruşa bilmirdim, cəsarətim
çatmırdı və birdən hansısa bir üsulla mənə aydın oldu ki, bu pudralanma mənim
üçün sınaqdır, məhz sual verməyim üçün həlledici sınaqdır, axı mən bunu
istəyirdim, amma cəsarətim çatmırdı. Bax, belə bir kədərli yuxu mənim üstümə
ələndi. Həmin o Dostoyevski də məni çox incitdi. O eynilə sənin kimi davransa da,
hər halda, azca da olsa fərqli idi. Ondan bir şey soruşanda nəzakətlə,
canıyananlıqla irəli əyilirdi, elə ki, nə soruşacağımı və nə deyəcəyimi bilməyəndə – bu isə hər dəqiqə baş verirdi – cəld geri çəkilir, bütün diqqətini kitaba yönəldir və
dünyada hər şeyi, xüsusilə də məni unudurdu, öz saç-saqqalında itərək yox olurdu.
Mənim üçün bunların niyə belə dözülməz olduğunu bilmirdim, amma dönədönə – başqa cür də bilmirdim – ona müraciət etməyə məcbur idim, amma hər dəfə öz
günahım ucbatından onu itirirdim.
Mənim kiçik bir təskinliyim vardır, bu gün onu mənə qadağan eləmə, qarşımda
“Tribuna”99 qəzeti vardır, mən qadağanı pozmamış və onu