q sənə inamım bu cür
böyükdür. Əgər sən nəyinsə haqqında susursansa, düşünürəm ki, belə lazımdır.
Həm də başqa bir şeyə görə, tamamilə qeyri-adi səbəbə görə sakit qalıram.
Sənin bir xüsusiyyətin vardır ki, onun kökləri sənin varlığının lap dərinliklərindən
gəlir və o xasiyyəti kim duymursa, yalnız öz günahıdır – o elə bir xasiyyətdir ki, onu
başqa heç bir adamda görməmişəm, onu yalnız səndə gördüyüm üçün,
ümumiyyətlə, çətin təsəvvür edirəm. O bundan ibarətdir ki, sən insanı əziyyət
çəkməyə məcbur edə bilmirsən. Və sən bunu yalnız şəfqət hissinə görə etmirsən,
sən bunu, sadəcə, bacarmırsan.
Yox, bu, demək olar ki, fantastikadır: az qala bütün günü mən bu barədə
düşünmüşəm, yazmağı isə qərara ala bilmirdim, bəlkə də bütün bunlar az və ya çox
dərəcədə sənin ağuşuna atılmaq üçün söylənilən təmtəraqlı üzrxahlıqdır.
İndi isə yatmaq lazımdır! Maraqlıdır ki, indi, bazar ertəsi günü, gecə saat 11-də
nə eləyirsən?
Çərşənbə axşamı
İnsanlar barədə çox az, zəif bilirsən, Milena. Mən bunu çoxdan demişəm. Yaxşı,
Elza xəstələnib, bu tamamilə mümkündür, ona görə də Vyanaya getmək lazımdır,
amma qoca Klara xala da ağır xəstədir? Hə, sənin fikrincə, mən hər şeyi bir kənara
qoyaraq direktorun yanına gedərək gülmədən Klara xala haqqında danışa
bilərəmmi? (Əlbəttə ki, burada da insanların öz bilikləri olmadan ötüşmək olmaz,
hər bir yəhudinin özünün Klara xalası vardır, mənimki isə lap çoxdan ölüb). Ola
bilsin ki, bu tamamilə istisnadır. Yaxşı ki, bizim ona artıq ehtiyacımız yoxdur. Qoy
ölsün, o ki tək deyildir, yanında Oskar vardır. Yeri gəlmişkən, Oskar kimdir? Klara
xala Klara xaladır, bəs Oskar kimdir? Hər necə olursa-olsun, onlar bir yerdədirlər.
Ümid edirəm ki, heç olmasa, bu arxipronır107 xəstələnməyəcəkdir.108
***
Ən nəhayət, məktub, özü də necə məktub! Başlanğıcda dediklərim axşam yazdığın
məktuba aid deyildir, amma narahatlıq (mənim ifadəmə görə sakit narahatlıq)
yaranmışdırsa, artıq o sakitləşmir. Nə yaxşı ki, biz görüşəcəyik. Yəqin ki, mən
sabah,