, harasa
getməliyəm. Cənubi İsveçrədən sonra (bunun səbəbini açıqladıqdan sonra o başa
düşdü ki, bu mümkün deyildir) o fikirləşmədən (heç bir şey deməsəm də) Aşağı
Avstriyanın iki sanatoriyasının adını çəkdi, dedi ki, bunlar ən yaxşılarıdır:
“Qrimmenştayn sanatoriyası (doktor Frankfurter) və “Vyana meşəsi” sanatoriyası,
yeri gəlmişkən, o indi bunların heç birinin poçt ünvanlarını bilmir. Bəlkə sən imkan
olanda, aptekdə, hansısa bir həkimin yanında olanda, yaxud poçt və ya teleqraf
məlumat kitabçasından bunu öyrənə bilərsən? Bu, təcili deyildir. Lakin mən əmin
deyiləm ki, oraya gedəcəyəm. Bunlar xüsusi ağciyər sanatoriyalarıdır, gecə-gündüz
öskürək və qızdırmadan əzab çəkənlər üçündür, orada ət yeməlisən, orada köhnə
cəlladlar iynə vurmağa qoymayanların qollarını bururlar, yəhudi həkimlər isə
saqqallarını tumarlayaraq sakitcə buna baxırlar, xristianlara və ya yəhudilərə fərq
qoymadan eyni dərəcədə qəddardırlar.
Axırıncı məktublarından birində sən, deyəsən, yazmışdın ki (mən stoldan bu
məktubu tapmağa tərəddüd edirəm, ola bilər ki, mən tələsik oxuduğumdan onu
yaxşı başa düşməmişəm, yəqin ki, bu elə belə də olmuşdur), işin sonu yaxınlaşır.
Burada bir dəqiqəlik sıxıntıların təsiri nə qədərdir və əbədi həqiqətin payı nə
qədərdir?
***
Sənin məktubunu bir daha oxudum, “dəhşətli dərəcədə” sözünü geri götürürəm,
orada nə isə çatışmır, orada müəyyən şeylər əskikdir, deməli, o sadəcə nağıldır”.
Kabuslarla “qaçdı-tutdu” oynamaq insanlar üçün, ümumiyyətlə, çox çətindir.
***
Sən Blyayla110 görüşmüsən. O nə işlə məşğuldur? İnanıram ki, hər şey
axmaqcasına keçmişdir və ziddiyyətlər yenə də qalmışdır. Bunun yaxşı cəhəti də
vardır, amma o, əlli mil uzaqlıqdadır və gəlməkdən imtina edir, Zalsburqun bütün
zəngləri çalınarsa, o ehtiyatlanıb daha neçə mil uzaqlaşacaqdır.
Çərşənbə
Sən Kazanovanın Venesiya həbsxanasından qaçması əhvalatını bilirsənmi? Əlbəttə,
bilirsən. Orada həbsxana həyatının ən pisi, ən dəhşətlisi haqqında ötəri təsvirlər
vardır – yerin