onun ağlına gələn yeganə
şey səni bir aylığa kəndə göndərmək oldu? Bu o qədər də çox şey deyildir.
Amma kəndə getməyinin əleyhinə heç nə deyə bilmərəm, hər halda, sənin
Vyanada yaşamağının əleyhinə olduğumdan daha çox dəlilim yoxdur. Get, xahiş
edirəm, get! Sən bir dəfə bu cür səfərə çox ümidlər bəslədiyini yazmışdın; bu
mənim onu arzulamamağıma baxmayaraq kifayət edir.
İndi isə bir daha Vyanaya səfərim barədə. Sən bu barədə ciddi surətdə
yazanda hər şeydən pis hal yaranır – səbəblər barədə tərəddüd etməyə başlayıram
və səbirsizliklə onun məni tərk edəcəyini gözləyirəm. Amma o tərk eləmir. Xarici
əngəllər (daxili maneələr barədə danışmıram, onlar nə qədər güclü olsalar da,
məni tutub saxlaya bilməzlər, ona görə yox ki, mən çox güclüyəm, əksinə, ona görə
ki, zəif olduğuma görə onun məni saxlamasına yol vermirəm) barədə mən artıq
yazmışam ki, bu cür səfərlər üçün mən yalana əl atmalıyam, yalandan isə vicdanlı
adamlar kimi yox, şagird kimi qorxuram. Bundan əlavə məndə belə bir hiss də
vardır, – heç olmasa, belə bir intuisiya vardır ki – bir dəfə ya özümə, ya sənə görə
Vyanaya gələcəyim qaçılmazdır, amma ikinci dəfə hətta avara şagird kimi də
aldatmağı bacarmayacağam. Bu gələcək yalan imkanını mən ehtiyatda saxlayıram,
onunla yaşayıram, bu sənin zərurət məqamında dərhal gəlmək barədəki vədinə
bərabərdir. Ona görə də indi gəlmirəm; bu iki günün reallığı əvəzinə (xahiş edirəm,
Milena, onların şəklini təsəvvür eləmə, bu mənim üçün mənəvi əzabdır, bu mənim
üçün ehtiyac yox, sonsuz istəkdir) onu zərurət üçün daim saxlamağı üstün
tuturam.
Bəs çiçəklər? Onlar yəqin ki, artıq solmuşlar? Sənin həyatında elə hallar
olmuşdurmu ki, çiçək hədiyyəsi yerinə düşməyib, bəs mənimkilər necə? Dəhşətli
dərəcədə xoşagəlməz hissiyyatdır.
Sənin Maksla mübahisənə qoşulmuram. Kənarda duraraq haqqı etiraf edirəm
və özümü sanki sığınacaqda hiss edirəm. Sən, şübhəsiz ki, bütün mühakimələrində
haqlısan, lakin onun yerində olduğunu təsəvvür elə. Sənin vətənin vardır və