a hazıram),
özümü doğrudan da güclü hesab edirəm, sən haqlısan, məndə nəsə bir güc vardır:
əgər onu qısaca və kobud şəkildə ifadə etsək, onda belə deyə bilərik ki, bu,
harmonik (musiqili) olmamağımdır. Lakin bu o qədər də böyük deyildir ki, – bu
dəqiqələrdə olduğu kimi – məktubu davam etdirməyi bacarım. Hansısa bir
məhəbbət və əzab hisləri məni çulğalayır və stoldan aparır.
Bazar, axşam
Sonuncu məktubundakı xüsusilə aydın şəkildə yazdığın bir arqument məni haldan
çıxarır, burada, şübhəsiz, məntiqi səhv vardır, özün də onu yoxlaya bilərsən. Sən
mənə de ki, ərini həddən artıq sevirsən (bu isə təmizhəqiqətdir) və buna görə də
onu tərk edə bilmirsən (mən də demək istəyirəm ki, əgər sən, hər halda, bunu
qərara alsan, mənim üçün çox dəhşətli olardı) – sənə inanıram və səninlə
razılaşıram. De ki, sən özün onu tərk etməyə hazırsan, lakin onun daxilən sənə
ehtiyacı vardır, sənsiz yaşaya bilmir, ona görə də sən onu tərk etməyi bacarmırsan
– bu halda da sənə inanıram və səninlə razılaşıram. Amma sən deyəndə ki, o,
zahirən sənsiz həyatla bacara bilmir və sən məhz buna görə (başlıca səbəb kimi!)
onu tərk edə bilmirsən, onda bu ya yuxarıda sadaladığım səbəblərin gizlədilməsi
üçündür (məhz gizlədilməsi üçün, əsaslandırılması üçün yox, çünki bu səbəblərin
əsaslanmağa ehtiyacları yoxdur), ya da bu, sənin sonuncu məktubunda yazdığın
kimi, beynin acı zarafatlarından biridir ki, bizim bütün bədənimiz (təkcə bədənimiz
yox!) buna görə qıc olaraq qıvrılır.
Bazar ertəsi
Hazırlaşırdım ki, əvvəlki ruhda sənə məktub yazım, dərhal dörd məktub gəldi, onlar
birdəfəyə gəlmədi, əvvəlcə huşdan getməyin barədə mənə yazdığına görə peşman
olduğunu yazdığın məktub, bir az sonra bayılmadan dərhal sonra yazdığın məktub
və onunla birgə, həqiqətən, çox gözəl bir məktub, bir az da keçəndən sonra Emiliya
barədə yazdığın məktub gəldi. Onların ardıcıllığını, hələlik müəyyənləşdirməkdə
çətinlik çəkirəm, çünki artıq günləri qeyd etmirsən.
Ola bilsin ki, “strach-touha”121 sualına