çox
azdır) toplamalı oldum – bu gün həmin açıqcanı almasaydım çox bədbəxt olardım
(onu özümə götürdüm). Sağ ol.
İndiyə qədər oxuduğum Rusiya haqqındakı bayağı bir məqalə mənə çox böyük
təsir etdi, daha doğrusu, vücuduma, əsəblərimə, qanıma nüfuz elədi.
Onu heç də yazıldığı kimi dərk etmədim, əvvəlcədən onu öz orkestrim üçün
yenidən dəyişdirdim. (Məqalənin axırını cırdım, orada kommunistlərə qarşı
ittihamlar var idi ki, buraya onun dəxli yoxdur, ümumiyyətlə isə bütün bunlar,
sadəcə, onun bir hissəsidir.)
Cümə axşamı
Bazar gününün və bazar ertəsinin məktubları və açıqcası gəldi. Xahiş edirəm,
Milena, çox sərt ittiham etmə. Mən burada tənhalıqda və uzaqdayam, həm də
nisbətən sakitlikdəyəm, ona görə də ağlımda cürbəcür fikir, qorxu, həyəcan
yaranır, mən də onları, sadəcə yazıram, bunlarda böyük bir məna olmasa da
yazıram, mən onda səninlə danışıram, hər şey haqqında unuduram, sənin
haqqında da unuduram, yalnız bu cür iki məktubun gələndə hər şeyi yenidən,
bütövlükdə xatırlayıram.
Sənin qış barədə əndişələrindən birini mən qətiyyən başa düşmürəm. Əgər
sənin ərin belə xəstədirsə, üstəlik iki ciddi xəstəlikdən əziyyət çəkirsə, o büroya
gedə bilməz, amma ştatda olan əməkdaş olduğu üçün onu azad edə bilməzlər; o,
xəstəliyinə görə həyatını başqa cür qurmalıdır, bununla da hər şey, heç olmasa,
zahirən düzələcək, asanlaşacaqdır, amma bütün bunlar çox kədərlidir.
Bu dünyadakı mənasızlıqlardan biri də günah məsələsinə ciddi baxmaqdır, ən
azından belə düşünürəm. Burada mənasızlıq təkcə o deyildir ki, ətrafdakı insanlar
səni günahlandırırlar (bu elə də böyük bədbəxtlik deyildir, çünki ən dəhşətli
bədbəxtlikdə, ümumiyyətlə, günahlandırmırlar), aydındır ki, həyəcan və qarma- qarışıqlıqda belə günahlandırmaları ürəyinə salırsan; mənasızlıq ondan ibarətdir ki,
insanlar bütün bunları elə adi dəlillərlə müzakirə etməyi düşünürlər ki, onlar aydın
şəkildə sonu görünən dəlillərdir – bax bunu qətiyyən başa düşmürəm. Əlbəttə ki,
sən günahkarsan, amma belə