ş vermişdi, özü də bir yox, iki dəfə. Mən axı səndən
elə məsləhət verməni xahiş etməmişdim ki, sanki stol arxasında mənimlə üzbəüz
oturmuş adamdan məsləhət istəyirəm. Öz-özümlə danışırdım, özümdən məsləhət
istəyirdim, yaxşı bir yuxu görürdüm, sən isə məni oyandırırsan.
***
Bilmirəm, mənim bolşevizm haqqındakı qeydlərimi düzgün başa düşdünmü?
Müəllifin orada tənqid etdiyi şeylər mənim üçün dünyada mümkün ola biləcək ən
böyük fəxrdir.
***
Əgər dünən axşam (mən saat 8-də küçədən Yəhudi İcmasının mərasim zalına
boylananda, orada Rusiyadan gəlmiş yüzdən çox emiqrant yəhudi var idi, onlar
burada Amerika vizası gözləyirdilər, zal kütləvi mitinqdə olduğu kimi dolu idi, sonra
isə, saat birin yarısında mən onların bir-birinin üstündə necə yatdıqlarını gördüm,
onlar hətta kresloda yatmışdılar, orada kimsə öskürür, bir böyründən o biri böyrü
üstə çevrilir, yaxud ehtiyatla cərgələr arasından keçirdi, bütün gecəni elektrik işığı
yanırdı) mənə imkan verilsəydi ki, istədiyim adamın yerində olum, onda mən
Şərqdən gələn kiçik oğlan uşağı olardım, o hardasa küncdə, tamamilə qayğısız
halda oturub, onun atası zalın ortasında başqa kişilərlə müzakirələr aparır, isti
geyinmiş anası yola götürdüklərinin içərisində eşələnir, bacısı qızcığazlarla boş-boş
sözlər danışır, aradabir barmaqlarını öz gözəl saçlarının içinə salır. Bir neçə həftə
sonra, nəhayət ki, onlar Amerikada olacaqlar. Düzdür, bu o qədər də sadə iş
deyildir, artıq dizenteriya halları olub, insanlar döngədə duraraq pəncərədən
içəridəkiləri hədələyirlər, hətta yəhudilərin öz aralarında da mübahisələri olur,
hətta iki nəfər bıçaqla bir-birinin üzərinə getmişdi. Onda sən, balaca oğlan hər şeyi
dərhal qeyd edir və qiymətləndirirsən – sənin başına nələr gələ bilər? Sənin kimi
bir dəstə uşaq burada döşəklərin üstü ilə tullanır, stulların altı ilə sürünür və onlara
nə vaxt çörək veriləcəyini gözləyirlər, çörəyi kim verirsə-versin, fərqi yoxdur, axı
onlar birxalqdır, onun üzərinə yaxmağa nə olursa-olsun,