n soruşursan ki, mən necə yaşayıram. Bax bu cür yaşayıram.
***
Birinci məktub artıq getmişdi ki, sənin məktubun gəldi. Bunun altında, “qorxunun”
altında gizlənənlərdən başqa, şeylərin hamısından yayınaraq, – bunlardan ürəyim
bulanır, ona görə yox ki, onlar ürəkbulandıran şeylərdir, ona görə ki, mədəm çox
zəifdir – bunlardan yayınaraq hər şeyin, sənin söylədiyindən daha sadə olduğunu
görmək olar. Təxminən belədir: tənhalıqda natamamlığa dözmək lazımdır, hər an
bu belədir, amma ikilikdə natamamlığa dözmək lazım deyildir. Məgər gözü və ya
ürəyi qoparıb atsan, başqa göz və ürək yoxmudur? Axı bu elə də pis deyildir, bu,
şişirtmə və yalandır, əslində, hər şey şişirdilir, təkcə qüssə əslində olduğu kimidir,
onu şişirtmək olmur. Amma qüssənin həqiqiliyi də onun barəsindəki hər cür
yalanın ifadəsi qədər həqiqi deyildir.
Cəfəngiyat kimi səslənir, amma o elə belədir ki, vardır.
Və mən deyəndə ki, sən mənim üçün ən sevimlisən, bunun özü də əsl sevgi
deyildir; sevgi odur ki, onu bıçaq kimi özüm-özümə sancıram.
Yeri gəlmişkən, sən özün də deyirsən: “Nemate sily milovat”146. Məgər bu,
“heyvan” və “insan” arasında kifayət qədər fərq deyilmi?
Sən sona qədər, yaxud da heç olmasa, qismən başa düşməyi bacarmırsan ki,
söhbət nədən gedir, Milena. Heç mən özüm də başa düşmürəm, mən hələ də bu
partlayışdan tamam titrəyirəm, özümü ağılsızlığa qədər çatdırıram, bu nə
deməkdir, o gələcəkdə məndən nə istəyəcəkdir – bilmirəm. Təkcə onun indi nə
istədiyini bilirəm: sakitlik, qaranlıq, mağara. Yalnız bunları bilirəm və ona baş
əyməliyəm, başqa cür bacarmıram.
O, bir partlayış idi, bir hissəsi artıq keçdi, amma onu doğuran güc daxilimdə
dayanmadan vibrasiya edir, onun səsini mən indiyə qədər də eşidirdim, sonra da
eşidəcəyəm, çünki mənim bütün həyatım bu nəhəng yeraltı səsi yaradır, o sussa,
həyatım da bitər, axı o, asan və sadədir, lap göz qırpmaq kimidir. Məgər biz bir- birimizi tanıyan vaxtdan bəri o daim eşidilmirmi və məgər o olmasaydı, sən heç
olmasa ötəri bir