ki, onlar sevməyi bacarırlar. Amma burada da belə
insanlar üçün aşağılayıcı bir çalar vardır. Əgər onlardan biri öz sevgilisinə deyirsə ki,
“İnanıram ki, sən məni sevirsən”, bu daha da kiçik bir söz olan “Mən sənin
sevgilinəm” sözündən heç də başqa bir şey deyildir. Başqa sözlə, bunlar sevgililər
yox, dil mütəxəssisləridir.
Sənin məktubundakı “cütlərdəki natamamlıq”, hər halda, anlaşılmazlıqdır.
Mən axı, olsa-olsa, onu nəzərdə tuturdum ki, öz çirkinliklərimdə yaşayıram və bu
mənim işimdir. Amma buraya səni də çəkmək – bu tamam başqa şeydir, həm də,
sadəcə olaraq, sənə qarşı zorakılıq deyildir, hələ bir xırdaçılıqdır da. Düşünürəm ki,
başqaları üzərində zorakılıq, hər şeydən əvvəl, ona aid olduğu üçün yatmağıma
mane ola bilərdi. Yox, iş bunda deyildir. Bütün dəhşət ondadır ki, sənə baxanda öz
pisliyimi daha aydın şəkildə dərk edirəm, əsası odur ki, elə bu səbəbə görə bundan
xilas olmaq daha çətinləşir, bir az qeyri-mümkün olur (bu bütün hallarda qeyri- mümkündür, bu halda isə mümkünsüzlük yüz qat artır). Və qorxudan alnımda tər
yaranır; sənin hansısa bir günahından heç söz belə, gedə bilməz, Milena.
Səhv eləmişəm və çox təəssüf edirəm ki, sonuncu məktubumda keçmiş
vəziyyətlərlə əlaqədar müqayisələr aparmışam. Gəl birlikdə onların üstündən xətt
çəkək.
***
Deməli, sən, doğrudanmı, ağrımırsan?
Milena, əlbəttə, Praqada belə bir adam yaşayır, o sənin ləyaqətindir, ona görə
mübarizə aparan gecədən başqa, heç kəs onu sənin əlindən ala bilməz, o isə hər
şeyə görə mübarizə aparır. Bu necə bir ləyaqətdir! Mən onu kiçiltmirəm, o öz- özünü təqdim edir, o elə nəhəngdir ki, sənin yuxarıdakı otağın ayı da qaralda bilir.
Sən belə qaranlıqdan qorxmursan ki? Qaranlıq, həm də səmimiyyətsiz bir qaranlıq!
Sənin, mənim “məşğuliyyətlərimdən” nəyi isə görməyin üçün şəkilləri əlavə
edirəm. Dörd dənə dirəkdir, ortadakı ikisinin arasından millər keçirilib,
“cinayətkarların” əlləri onlara bağlanır; iki başqa dirəkdən isə ayaqlar üçün millər
keçirilmişdir. İnsanı bu