u cür bağlayandan sonra millər getdikcə aralanır və insan
ortadan parçalanır. İxtiraçı sütuna söykənərək qollarını bir-birinə çarpazlaşdırıb, o
sanki bütün bunların orijinal ixtira olduğundan qürrələnir, amma əslində isə
bunları qəssaba baxaraq öyrənib, qəssab da öz dükanının qarşısında öldürüb
təmizlədiyi donuzu beləcə tarıma çəkir.
Mən soruşuram, ümumiyyətlə, mövcud olmayan, amma sənin təsvir etdiyin
adamdan qorxursanmı: Vyanadakı həmin adam deyildi, Qmyunddakı həmin adam
deyildi, bu, sonuncusu ola bilərdi ki, o da lənətə gəlsin. Bunu bilmək çox vacibdir,
çünki biz yenidən görüşəndə yenə də Vyanada olan şey, hətta Qmyundda olan şey
baş qaldıracaqdır, həmin məsumluq, heç bir şey baş verməmiş kimi, həmin vaxt
aşağıdan, dərinlikdən o gözəgörünməz, mövcud olmayan adama qarşı
qəzəblənəcəkdir, o “heç kim”, öz-özünə də bəlli olmayan, başqalarından daha az
mövcud olan, lakin qüdrətinə görə bütün reallıqlardan daha real olan (məhz buna
görə də o qalxmır, niyə də görünməz olmasın?) o adam yenidən hər şeyi
darmadağın edəcəkdir.
Bəli, Miçsi K. buraya gəlmişdi, hər şey yaxşı oldu. Amma mən, əgər bu azca da
olsa mümkündürsə, başqa adamlar haqqında heç nə yazmayacağam, çünki onların
məktublarımıza daxil olması bütün günahların səbəbidir. Amma onlar haqqında
yazmayacağımın səbəbi o deyildir ki (onların özləri heç bir şeydə günahkar
deyildirlər, onlar, sadəcə, həqiqət yolunu açıblar, onların özləri də bu yolla
gedirlər), onları bu yolla cəzalandırmaq (əgər buna onların cəzası kimi baxıla
bilirsə) istəmirəm, sadəcə, mənə elə gəlir ki, artıq onlara burada yer yoxdur.
Burada qaranlıqdır, bu qaranlıq otaqda yalnız aborigenlər hərəkət edə bilirlər,
hətta onların özləri də burada güclə səmti müəyyənləşdirə bilirlər.
***
Bilirdinmi ki, bu ötüb keçəcək? Bilirdim ki, keçməyəcək.
Hələ uşaq vaxtı nəsə axmaqlıq eləyəndə – insanların nəzərində isə axmaqlıq
olmayan (və ya həddən artıq axmaq bir şey olan), amma mənim xüsusi nəzərimdə
çox axmaq şey olan (əslində,