əgər bu, insanların nəzərində heç bir axmaqlıq kəsb
etmirdisə, onda bu mənim hansısa bir xüsusi xidmətimin gücü deyil, dünyanın kor
olmasının, yaxud onun, sadəcə, yatdığına görə idi) iş tutanda çox təəccüblənirdim
ki, hər şey əvvəlki kimi, öz qaydasınca gedir, yaşlılar bir az tutqunlaşsalar da, lakin
əsasən, dəyişməyərək heç nə olmamış kimi gəzirlər, onların dodaqları əvvəlki kimi
kip sıxılıb (mən həmişə, lap erkən uşaqlıq çağlarımdan bu dodaqlara aşağıdan
yuxarıya baxaraq onların sakit və dərkedilməz dərəcədə təbii kip olmaları ilə fəxr
edirdim). Bütün bunları bir müddət müşahidə edərək nəticəyə gəldim ki, deyəsən,
mən heç bir pis şey etməmişəm və eləyə bilmərəm, heç bir mənada bu mənim işim
deyil, mənim qorxum uşaq aldanışıdır, ola bilsin ki, yenidən hər şeyi qorxub
dayandığım yerdən başlayacağam. Vaxt ötdükcə dünyanın belə dərk olunması
tədricən dəyişdi. Əvvəla, o qənaətə gəldim ki, başqaları hər şeyi çox gözəl hiss
edirlər və kifayət qədər də öz hislərini aydın şəkildə ifadə edirlər, sadəcə, mən
özüm həmin vaxtadək kifayət qədər itigözlü olmamışam; bu itigözlülüyü mən çox
tez əxz etdim. İkincisi, başqa insanların bu dərkedilməzliyini, – əgər o həqiqətən
mövcuddursa – məni təəccübləndirməkdə davam etsə də, artıq öz xeyrimə sübut
kimi istifadə etmədim.
Beləliklə, onlar heç nə hiss etmədilər, varlığımın heç bir zərrəsi də onların
dünyasına nüfuz etmədi, mən onlar üçün şübhədən kənarda idim, mənim yolum
onların dünyasından kənarda idi; əgər mənim varlığım çay idisə, onun çox iri bir
qolu onların dünyasının xaricindən axırdı.
***
Yox, Milena, səndən çox xahiş edirəm, məktub yazmaq üçün başqa imkanlar
düşün, tap. Sən hədər yerə poçta getməməlisən, hətta sənin balaca
məktubdaşıyanın da – o haradadır? – oraya hədər yerə getməməlidir, hətta
poçtdakı xanımdan da artıq sorğu-sual edilməməlidir. Əgər sən başqa yol
tapmasan, onda bununla barışmalı olacağam, amma heç olmasa onu tapmağa
çalış.
***
Dünən mən səni yuxuda gördüm. Təfərrüatları