ki, ətrafımızda.
Dünyada, şübhəsiz, həqiqətlər çox azdır, bu da onlardan biridir: biz heç vaxt
bir yerdə yaşamayacağıq, nə də bir ümumi mənzildə, yan-yana, ümumi masa
ətrafında – heç vaxt bu olmayacaq, hətta bizim ümumi şəhərimiz də olmayacaqdır.
Mən az qaldı deyəm ki, buna sabah yataqdan qalxmayacağım kimi əminəm (tək
özümün qalxmayacağım kimi! Mən özümü özümün altımda görürəm, özümü ağır
bir xaçın altında yatan kimi görürəm, o məni yerə sıxır, üzüstə uzanmışam, azca
qımıldanmaq üçün, üzərimə sərilmiş meyitin ağırlığına üstün gəlmək üçün çox ağır
bir iş görmək lazım olur) və büroya getməyəcəyəm. Və elədir ki, var, yəqin ki,
qalxmayacağam, amma qalxmaq lazım gələrsə, ondan insan gücündən azca çox
güc sərf etməli olacağam, mən onu, yəqin ki, eləyə biləcəyəm – azca insan
qüvvəsindən artıq güclə mən birtəhər qalxaram.
Amma sən bütün bu mühakimələri – qalxaram, yaxud qalxmaram – hərfi
mənada qəbul etmə, işlər, həqiqətən, o qədər də pis deyildir; məsələ odur ki,
sabah duracağıma bizim birgə yaşayacağımızdan daha çox əminəm. Yeri
gəlmişkən, Milena, məni, özünü və təsəvvürəgəlməz dərəcədə hündür dalğaları
olan “Praqa” ilə “Vyana” dənizlərini qiymətləndirəndə, yəqin ki, bu rəydə olursan.
Çirkinlik və ya pisliyə gəlincə isə, niyə dönə-dönə onu nümayiş
etdirməməliyəm, axı o mənim yeganə sahib olduğum şeydir (özüm tam əmin
olmasam da, elə bütün insanların da sahib olduğu şeydir). Bəlkə ciddilikdəndir? Bu,
deyəsən, özünü doğrultmaq üçün yeganə səbəbdir.
Ölüm haqqındakı fikirdən dəhşətə gəlirsən? Mən isə qorxudan dəhşətə
gəlirəm. Bu çox pis əlamətdir. Ölümü arzulamaq, amma ağrını qəbul etməmək.
Yoxsa insan ölümlə risk edə bilər. Səni, Bibliya göyərçinləri kimi, buraya
göndəriblər, amma yaşıl bir budaq tapa bilmədiyin üçün yenidən həmin qaranlıq
gəmiyə doğru sürünürsən.147
***
Həmin iki sanatoriyanın məlumat kitabçalarını aldım, orada sürprizlər, əlbəttə, ola
bilməz, amma qiymətlərin yüksək olması və Vyanadan belə uzaq olması ürəkaçan
deyildir. Bu