a düşündüm.
***
Sən unudursan ki, Milena, biz bir yerdəyik, döşəmədəki varlığa – mənə baxırıq, bu
halda baxan “mən” isə cansız olmalıdır.
Öz aramızdır, payız da mənimlə oynayır, gah şübhəli tərzdə mənə isti olur, gah
da ki, həmin tərzdə soyuq olur, amma buna əhəmiyyət vermirəm, yəqin ki, hər şey
elə də pis deyildir. Mən, əslində, Vyanadan keçib getməyi düşünürəm, çünki
ciyərlərimin vəziyyəti yaydakına nisbətən həqiqətən də pisdir – tamamilə təbii
olaraq küçədə danışmaq mənim üçün çətindir, nəticəsi də xoşagəlməz olur.
Doğrudan da bu otaqdan getməli olsam, onda tez Qrimmenştayna
çatıb şezlonqa148 yıxılmaq istəyirəm. Ola bilsin ki, səyahət mənim xeyrimə
olacaqdır, çünki Vyana havasını mən, həqiqətən də, həyatverici hesab edirəm.
“Vyana meşələri” yaxında yerləşsə də, məsafə fərqləri o qədər də böyük
deyildir. Sanatoriya Lebbercdorfda yerləşmir, stansiyadan sonra sanatoriyaya
qədər tam yarım saat avtomobil yolu vardır. Ola bilsin ki, bu sanatoriyadan mən
Badenə getdim – bu yəqin qaydalara ziddir – onda elə həmin müvəffəqiyyətlə,
deyək ki, Qrimmenştayndan Vyananın Noyştadt qəsəbəsinə də gedə bilərəm,
bunların fərqi nə sənin, nə də mənim üçün böyük deyildir.
***
Belə çıxır ki, Milena, sən əvvəlki kimi məndən qorxmursan və mənə qarşı nifrət
hissin, yaxud da buna bənzər bir hissin yoxdur? Sənin ciddiliyin və sənin gücün
hansı dərinliklərdən gəlir?
Çinlilərin “bubaçka kniha”149 adlı kitabını oxudum, bunu ona görə xatırladım
ki, burada söhbət yalnız ölümdən gedir.
Bir adam ölüm yatağında oturur və ölümə yaxın olduğunun imkan verdiyi
qədər rahatlıqla deyir: “Bütün həyatım boyu, onu bitirmək arzusu ilə çalışdım”.
Başqa bir əhvalatda şagird ancaq ölüm haqqında danışan müəlliminə bunu
deməyə cürət edir: “Sən həmişə ölümdən danışırsan, amma özün ölmürsən”. –
“Hər halda mən ölürəm. Məhz özümün sonuncu nəğməmi oxuyuram. Bu mahnı
birində uzun olur, digərində qısa. Amma fərq yalnız bir neçə sözdə olur”.
Ölümcül yaralanaraq səhnədə özünün sonuncu