k mühafizə altında
yaşadığın üçün dondurucu xəcalət hissi keçirirəm.
***
Mən yaxşıyam, buna heç bir söz yoxdur, amma bu məktubu göndərməyə əlim
gəlmir, o dərəcədə özümə qapanmışam ki, səndən məktub gəlməməyimin
səbəbini yalnız bir şeydə görürəm.
Yerli hökumətə təqdim olunacaq zəmanəti artıq göndərmişəm; icazə gələndən
sonra isə bütün qalanları (otaq sifarişi, pasport) isə uzun vaxt aparmayacaqdır,
mən də onda gələcəyəm. Bacım məni Vyanaya qədər ötürmək istəyir və həqiqətən
də mənimlə gələcək, Vyanada da, yəqin ki, iki gün qalıb bir az gəzəcəkdir, axı o
hamiləliyinin dörd ayındadır və onun doğulmasına qədər bir az səyahət etmək
istəyir.
Erenştaynın153, sənə yazdıqlarına əsasən, mənim düşündüklərimdən daha iti
nəzərləri var imiş. Ona görə də onun haqqında məndə yaranmış təəssüratlara
yenidən baxmalıyam, amma onu görmək məsələsi hələlik heç cür alınmır. Onunla
görüşümüz cəmi yarım saat davam elədi – onunla özümü çox yaxşı hiss edirdim,
mənəvi qohumluq bağlılığı barədə bir söz demək olmasa da, yad da deyildik,
rahatlıq hissiyyatı, qeyri-ögeylik münasibətləri var idi, mən belə hisləri qonşu
partada oturan məktəblidən duymuşam. Mən ona yaxşı münasibət bəsləyirdim, o
mənə çox lazım idi, məktəbin dəhşəti biz ikilikdə olanda vecimizə gəlmirdi, onun
qarşısında başqalarından daha çox səmimi olurdum, amma mahiyyətcə ittifaqımız
acınacaqlı ittifaq idi. Təxminən Erenştayn kimi, onda da qüvvələrin coşub-daşdığını
hiss etmədim. Onun niyyəti çox xeyirxahdır, gözəl danışır və çoxlu çalışır, amma
hər küncdə belə köməkçilər olsaydı, onlar Qiyamət gününün vaxtını yaxınlaşdıra
bilməsələr də, bugünkü günü daha da dözülməz hala gətirərdilər.
Sən“Tanya”da154 keşişlə Tanya arasındakı danışığı oxumusanmı? Müəllifin
niyyətinin əksinə olaraq bu, gücsüz köməyin bir nümunəsidir, Tanya onun gözləri
qarşısında, təsəlli kabusunun təsirindən ölür.
Erenştayn öz-özlüyündə çox güclüdür, onun gecələr oxuması qeyri-adi
dərəcədə əladır (kitabda155 Krausla bağlı müəyyən