u sağaltmağa güman etmək olar?
Mənim vəziyyətimdə üç dairə düşünmək olar, ən içəridə “A” dairəsi, sonra
“B”, sonra da “V” dairələrini təsəvvür edək. “A” nüvəsi “B”yə izah edir ki, o niyə
əzab çəkməlidir və özünə etibar etməməlidir, niyə imtina etməlidir (bu, imtina
deyildir, imtina etmək çox çətindir, bu, sadəcə, imtina zərurətidir), niyə o
yaşamağa haqlıdır. (Bu mənada məgər Diogen ağır xəstə deyilmi? Bizlərdən
hansımıza İsgəndərin parlaq nəzərləri sataşarsa, məgər xoşbəxt olmarıq? Diogen
isə İsgəndərdən məyusluqla xahiş etmişdi ki, günün qabağını tutmasın, o, insanı
qarsayan, ağlını əlindən alan yunan günəşinin altında oturmuşdu.) “V” isə yaradıcı
adama heç nə izah eləmir, “B”, sadəcə, ona əmrlər verir. “B” təhdidedici zərurət
altında, qorxudan soyuq tər basmış halda (bəzən də başqa hallarda alnında
yaranan, gicgahlarında, yanaqlarında, saçlarının dibində puçurlanan, ümumiyyətlə, — bütün kəlləsinin tər içində olduğu halda – “V”-də məhz belə olur). “V”, ola bilsin
ki, təfəkkürdən daha çox, qorxudan göstəriş alaraq fəaliyyət göstərir, o etibar edir,
o inanır ki, “A” hər şeyi “B”-yə izah edəcəkdir, “B” də hər şeyi düzgün başa düşərək
sonrakına ötürür.
Mən qeyri-səmimi deyiləm, Milena (öz aramızdır, məndə elə bir təəssürat
vardır ki, əvvəllər açıq və aydın məktub yazmaq maneram var idi, bu belədirmi?),
“həbsxana rejimi”nin yol verdiyi çərçivədə səmimiyəm, bu isə lap çoxdur,
“həbsxana rejimi”nin özü isə getdikcə sərtləşir. Amma “bu qayda” ilə gələ
bilmərəm, “bu qayda” ilə gəlmək mümkün deyildir. Bir xüsusiyyətim vardır ki,
tanışlarımdan məni mahiyyətcə olmasa da, çox güclü dərəcədə fərqləndirir. Hər
ikimiz Qərb yəhudilərinin bir neçə xarakterik nüsxələrini tanıyırıq, bildiyimə
əsasən, mən də həmin qərbi avropalılardanam, bu bir az şişirdilmiş şəkildədir,
çünki mənə bircə saniyə də sakitlik bəxş olunmayıb, ümumiyyətlə, mənə heç nə
bəxş olunmayıb, hər şeyi qazanmaq lazım gəlir, özü də nəinki indini, hətta gələcəyi
də qazanmalıyam, hətta keçmiş