ə böyük
işdir”. Onu öz qarşında görmək qəribədir və o qədər də xoş deyildir – yarı Berlin
kommersantı, əsəbi, həyəcanlı, yarımdəli. Belə görünürdü ki, o tamamilə
əzilməyib, hətta çox güclü görünürdü də, onu başqa şey yox, tropik yerlər
sındırmışdı (o, gəncliyində Cənubi Amerikada xidmət etmişdi, evə xəstə qayıtmışdı,
səkkiz ili çarpayıda keçirəndən sonra müalicəxanaya aparılmış və orada dirçəlib.).
Bu ikiləşmə onun üzündə də əks olunmuşdu: üzü yastı, mavi gözləri təəccüblü
dərəcədə boş idi, onlar narahat halda ora-bura çevrilirdi, sifətinin başqa hissələri
də belə idi, onların bəzi hissələri oynaşanda digər hissələri hərəkətsiz qalırdılar,
sanki iflic idilər. Amma onun barəsində Maksda tamamilə ayrı təəssürat var idi,
Maks onu qəribə hesab edirdi, bəlkə bu onunla dostluq münasibətinə görə idi, o
Kayzeri məcbur etmişdi ki, mənim yanıma qalxsın. Görürsənmi, ona az qala bütün
məktubu həsr elədim. Mən isə başqa şeylər demək istəyirdim, növbəti dəfə.
Əzizim Milena xanım, etiraf etmək lazım gəlir ki, bir zamanlar bir adama həsəd
aparırdım, çünki sevilirdi, yaxşıca himayə olunurdu, təfəkkürün və gücün himayəsi
altında idi, çiçəklərin arasında uzanmışdı. Başqa şeylərdə olmasa da, bu həsəd
aparmaqda çox mahirəm.
Müntəzəm oxuya bilmədiyim “Tribuna”nı, nəhayət ki, oxudum, düşünürəm ki,
Sizin yayı yaxşı keçirməyiniz barədə qənaətimdə haqlı imişəm. “Tribuna”nın bir
nömrəsini Planda167 əldə etmişəm, vağzalda bir bağ sahibi o birisi ilə söhbət
edirdi, jurnalı əlində tutaraq arxasında saxlamışdı, bacım onu mənim üçün xahiş
etdi. Əgər səhv etmirəmsə, alman kurortları haqqında Sizin çox gülməli
felyetonunuz dərc olunmuşdu. Həm də siz hardasa yazmışdınız ki, yayı sakit, lal
səssizlikdə, dəmiryol xətlərindən uzaqda keçirmək böyük xoşbəxtlikdir, bu da çox
sevimli idi, ya da felyetonda belə yazılmışdı? Yox, deyəsən, başqasında idi. Həmişə
olduğu kimi “Narodni list”də yazılarınız əladır, orada yəhudiləri, modanı, məktəbi
bir yana qoyub vitrinlər haqqında