olan məktubu da davam etdirə bilmirəm. Acıqlı yazışma şeytanları mənə
hücum edərək gecələrimi dağıdırlar, gecələrim isə onsuz da öz-özünə dağılırdılar.
Mən qurtarmalıyam, artıq bacarmıram. Ah, yuxusuzluğunuz mənimki kimi deyildir!
Xahiş edirəm ki, artıq mənə yazmayın.
Salamlarınıza görə çox sağ olun. Mənə gəlincə isə, buraya qısa müddətə
gəlmişəm, vəziyyət Praqada getdikcə çətinləşirdi. Amma bu əsl səyahət yox, yalnız
tamamilə yararsız qanadların çırpıntısıdır.
K.
Əziz Milena xanım, Dobrjixoviçdən göndərdiyim açıqcanı, yəqin ki, almısınız.
Hələlik burdayam, amma bir neçə gün sonra evə gedəcəyəm, çox bahalıqdır, çox
yuxusuz oluram və s., qalan şeylər isə qeyri-adi dərəcədə gözəldir. Sonrakı
səyahətlərə gəlincə isə, bu gözəlliyə görə, Praqadan hətta yarım saatlıq yol olsa
belə, indi onu daha çox istəyirəm. Qorxduğum şeylər yalnız odur ki, əvvəla, çox
bahalıqdır, öləndən sonra heç bir miras qoymaq istəməyənlər üçün son günlərini
burada keçirməyə yarayar; ikincisi, qorxuram, bəli, bu ikincisi cənnət və
cəhənnəmdir. Əgər bunlardan yaxa qurtara bilsəm, dünya mənim üçün açıqdır.
Səmimi salamlarla, Sizin K.
(Mətnin yuxarısında yuxarıdan aşağıya doğru yazılıb: Qalığı da pis qaytarırlar, gah
çox, gah da az və baş aça bilmirsən – ofisiant çox diribaşdır).
Öz aramızdır, tanışlığımız müddətində artıq üçüncü dəfədir ki, Siz qəfildən, mənim
ən pis vaxtımda tam dəqiqliklə, bir neçə sətir də olsa belə, məni sakitləşdirirsiniz,
qoruyursunuz, ya da ki, onu necə adlandıracağımı bilməsəm də onu edirsiniz.
Sonuncu görüşümüzdən sonra Siz qəfildən yox olanda (həm də təəccüb
doğurmadan) birinci dəfə haqqınızda sentyabr ayında mənim üçün xoş olmayan bir
xəbər eşitdim. Bununla yanaşı olaraq, iyul ayından mənim üçün vacib olan – hər
halda nə qədər vacib olan şeylər vardır! – bir iş oldu; mən Baltikə, daha doğrusu,
Murisə getdim. Axır ki, bu bağlı otaqdan çıxaraq Praqadan uzaqlaşmışdım. İlk
vaxtlar mənim üçün çox pis idi. Sonra isə Murisdə olarkən Berlinə getmək