a yuxarılara qalxır, sonra isə qayığın darısqal dibində uzanaraq,
dalğaların iradəsinə tabe olaraq, körpülərin altı ilə üzürdüm. Yuxarıdakı körpüdən
baxanlara bu mənzərə, mənim arıqlığıma görə, yəqin ki, çox gülməli görünürdü. Nə
isə, məni körpüdən görən həmin yoldaşım situasiyanın komizmini nəzərə
çatdırandan sonra öz təəssüratını belə yekunlaşdırdı: Qiyamətdə dəhşətli
məhkəmənin başlanmasından öncə sanki tabutlar aralanmış, lakin ölülər hələ
qalxmamışdır.
***
Kiçik bir gəzinti həyata keçirdim (sizə xatırlatdığım, lakin hələ də həyata keçirə
bilmədiyim həmin böyük gəzinti yox) və demək olar ki, üç gün yorğunluqdan
(tamamilə xoşagəlməz olmasa da) heç nə eləyə bilmədim, hətta yaza da bilmədim,
yalnız məktubları, məqalələri15 oxuyurdum, həm də bir dəfə yox, çünki hesab
edirdim ki, belə nəsr nümunələri təkcə özün üçün deyildir, insanın həyat yolunun
göstəricisidir, həmin yolla – gözlərinin açıldığı anda dərk edənədək ki, qətiyyən
hərəkət etmirsən, sadəcə, öz labirintində azıb dolaşırsan, getdikcə adi vəziyyətdən
daha artıq həyəcanlanır və azırsan, xoşbəxtcəsinə gedirsən. Amma oradakılar, nə
olursa-olsun, saysız-hesabsız müəllifciyəzlər tərəfindən yazılmayıb. Bunlardan
sonra Sizin yazılarınıza, Sizin qədər etibar bəsləyirəm. Çex dilində (mənim zəif
anlamıma əsasən) mənə yalnız bircə musiqili dil nümunəsi məlumdur – Bojena
Nemtsovanın16 musiqisi və indi də bu yeni musiqi, amma yaranışdan həmin birinci
kimidir – qətiyyətli, qəribə, zərif və hər şeydən əvvəl, ağlın bütün bəsirəti ilə birgə.
Bu, son illərmi həyatına daxil olmuşdur? Siz əvvəllərdə yazırdınızmı? Əlbəttə, deyə
bilərsiniz ki, bu, səhvən mənim ağlıma gəlmişdir və siz haqlısınız, doğrudan da bu
belədir, çünki şəksiz surətdə bu mənim əvvəlcədən beynimə girmişdir, amma bu
yalnız ona görə belədir ki, bu qeydlərdə olanları (yeri gəlmişkən, dağınıq və bəzi
yerləri də qəzetin pis təsirlərinə məruz qalıb) nəinki mən ilk dəfə tapmışam, həm
də mən onu yenidən tapmışam. Mənim natamam