z kirpiyimizi qırpan kimi, o
birimiz qapı arxasında yox olur və birinci bircə söz deyən kimi, o biri növbəti
saniyədə içəri girib qapını ardınca qapayır və gözdən itir. Əlbəttə, o, qapını yenidən
açacaq, çünki bura onların otağıdır, buranı tərk etmək mümkün deyildir. Əgər
birinci olan ikincidən fərqli olaraq sakitcə, o tərəfə boylanmadan, otağa girməyə
tələsmədən, sanki o, başqalarından heç nə ilə fərqlənmirmiş kimi hərəkət eləsə
(amma başqa vaxtlar o da öz qapısında özünü o birisi kimi aparırdı), onda bəzi
hallarda onlar hər ikisi qapı arxasında qalarlar və bu gözəl otaq boş olar.
Bundan əzablı bir anlaşılmazlıq yaranır. Milena, şikayətlənirsiniz ki, bəzi
məktublarımı nə qədər silkələyirsən də heç nə tökülmür, səhv etmirəmsə, bunlar
məhz o məktublardır ki, orada mən Sizə çox yaxın olmuşam, coşmuş qanımı (elə
Sizin qanınızı da) sakitləşdirmişəm, onlarda meşə dərinliyindəki kimi elə
sakitləşdirici dinclik vardır ki, o vaxt həmin sözlərdən başqa heç nə deməyə
həvəsin olmur, ağacların təpələri arasından yalnız göyü görə bilirsən və bir saat
sonra yenə də həmin sözləri təkrar edirsən – əslində, haqlısınız, bunda “ani jedine
slovo, ktere by nebylo velmi dobre uvazeno”.22 Bu cür həzz uzun sürməyəcəkdir,
bu bir anlıqdır – yenidən yuxusuz gecələr öz şeypurunu gurladacaqdır.
Həm də, Milena, yanınıza necə gəldiyim haqqında, otuz illik səyahəti (yəhudi
olduğum üçün o hələ çox davam edəcəkdir) necə keçirdiyimi düşünün və mən
sanki yolun döngəsində təsadüfən Sizi görürəm. Beləsini görməyi heç arzu da edə
bilməzdim, amma bu indi, bu qədər gecikmiş vaxtda baş verəndə, Milena, qışqıra
da bilmirəm, daxilimdə heç nə qışqıra bilmir, minlərlə axmaq şeylər də danışa
bilmirəm, məndə elə şeylər də yoxdur (başqa axmaqlıqları nəzərə almasaq da,
məndə belələrindən minlərcə vardır), düşünün ki, mən o vaxt diz üstə çökdüyümü,
yalnız gözlərim önündə Sizin ayaqlarınızı gördükdə və onlara pərəstişkarcasına
toxunduqda dərk edirəm.
Və məndən səmimilik tələb etməyin,