qələmə verirsiniz (fikrimcə, o buna layiq
deyildir, Verfel ilbəil daha da gözəlləşir və sevimli olur, biz hərdənbir görüşsək də
mən belə düşünürəm), məgər Sizə məlum deyildir ki, yalnız şişman adamlara
etibar etmək olar? Yalnız bu qalın qablarda hər şey hazır olana qədər qaynayır.
Yalnız bu hava fəzasındakı kapitalistlər, insan üçün mümkün ola biləcək qayğı və
dəliliklərdən mühafizə olunaraq, sakitcə öz işləri ilə məşğul ola bilirlər, onlarda
olan qüsurlar da, bir dəfə hansısa birinin dediyi kimi, yerdəki əsl vətəndaşlardakı
kimidir, onlar şimalda insanları isindirir, cənubda isə kölgəliklərdə sərinlədir.
(Əlbəttə, əksinə də demək olardı, amma onda bu həqiqət olmazdı).
İndi isə yəhudilik haqqında. Məndən soruşursunuz ki, bu zarafatdır, ola da
bilər ki, siz yalnız mənim də həmin qorxaq yəhudilərdən olub-olmadığımı sadəcə
öyrənmək istəyirsiniz; lakin Siz, hər halda, Praqalısınız və buna görə də məsələyə,
tutaq ki, Heynenin arvadı Matilda qədər səmimi ola bilmirsiniz. Yeri gəlmişkən, bu
tarixçəni bilirsinizmi? Ümumiyyətlə, sizə deyilməli çoxlu şeylər var, amma bu,
yəqin ki, ziyanımadır, amma hekayənin özü yox, yalnız onu danışmağıma görə
ziyanımadır. Siz, rəngarənglik xətrinə, axır ki, məndən qəribə şeylər eşitməlisiniz.
Bohemadan olan alman şairi, yəhudi olmayan Maysner öz xatirələrində bu əhvalatı
nəql edir. Matilda almanlara qarşı atmacaları ilə onu həmişə qıcıqlandırırdı: onlar
dəyişkəndir, xudpəsənd, xırdaçı, dar düşüncəli, bədniyyətli, qısa desək, dözülməz
xalqdır. Bir dəfə Maysner dözməyib deyir: “Amma siz almanları elə də yaxşı
tanımırsınız! Henrix yalnız alman jurnalistləri ilə əlaqə saxlayır, amma burada – Parisdə onların hamısı yəhudidirlər”. “Of, – Matilda deyir, – siz hər şeyi şişirdirsiniz.
Onların arasında Zeyfert kimi bir-ikisini tapmaq olar...”. “Yox, – Maysner deyir, – o
burada yeganə adamdır ki, yəhudi deyildir”. “Necə yəni?” — Matilda
təəccüblənir. — Eytels necə, o da yəhudidir?” (O, sarışın, ucaboy, güclü bir nəhəng
idi).