. “Əlbəttə ki! Özü də necə!” — Maysner cavab verir. “Bəs Bamberger? — O da”.
“Bəs Arnşteyn?” — “Həmçinin o da”. Beləliklə, onlar tanışlarını bir-bir sadalayırlar.
Ən nəhayət, Matilda hirslənərək deyir: “Siz, sadəcə, mənə gülürsünüz. Siz indi
deyəcəksiniz ki, Kon da yəhudi familiyasıdır, amma Kon Henrixin yeznəsidir, Henrix
isə lüterandır”. Buna isə Maysner etiraz edə bilmədi. – Nə olursa-olsun, görünür siz
yəhudilərdən qorxmursunuz. Bizim şəhərimizdəki iki nəsil – indiki və bundan
əvvəlki nəsil yəhudilərdən bir təmiz, gənc qız öz valideynlərinə “Məni buraxın!”
deyərək çıxıb bir yəhudinin yanına getməsi – zarafat eləmirəm! – Orlean
bakirəsinin25 öz kəndlərindən çıxmasından daha böyük qəhrəmanlıqdır.
Belə olan halda, siz yəhudiləri çox qorxaq olduqları üçün günahlandırmaqda
haqlısınız, amma bu ittiham insanların praktiki biliklərinə yox, əsasən, nəzəri
biliklərinə əsaslanır. Çünki əvvəla, bu ittihamın, Sizin əvvəlki təsvirinizə əsasən,
ərinizə dəxli yoxdur; ikincisi, mənim təcrübəmə əsasən, bunun əksər yəhudilərə də
dəxli yoxdur; üçüncüsü, bu yalnız ayrı-ayrı fərdlərə aiddir, onlarda da bu çox
güclüdür, məsələn, məndə. Burada ən təəccüblü odur ki, irad əksər hallarda
düzgün deyildir. Belə görünür ki, yəhudilərdəki ümumi inamsızlıq (burada həm
daxili inamsızlıq, həm də insanlar arasında özünə inamsızlıq vardır) onunla izah
olunur ki, onlar yalnız dişlə, dırnaqla qazandıqlarını özlərininki hesab etməyə adət
etmişlər; yalnız möhkəm tutub saxlamaq qabiliyyəti onlara yaşamaq hüququ verir,
onlar bircə dəfə nəyi isə buraxdıqda həmin şey bir daha geri qayıtmır və sakitcə
onlardan üzülüşüb uzaqlaşır. Ən gözlənilməyən tərəflərdən yəhudiləri təhlükələr
gözləyir, yaxud da daha dəqiq ifadə etmək üçün təhlükəni bir tərəfə qoyaraq belə
deyək: “onları təhdidlərlə qorxudurlar”. Misal göstərmək üçün çox da uzağa
getmək lazım deyil, Sizinlə əlaqəsi olan misala baxaq. Düzdür, bir vaxtlar vəd
etmişdim ki, susum (o vaxtlar mən təzətəzə sizinlə tanış olmuşdum),