b edəcəklər, lakin bu baxışların amansız olması və
daha dərinlərə boylana bilməsi əsas məsələdir, bunu sən bilirsən) yenidən köhnə
tanışlarımı – bir gözünü yumub birini açıq saxlayaraq fürsət gözləyən tanışımı; bu
çox dəhşətlidir, əlbəttə ki, dərhal qorxudan adamı soyuq tər basır (sənə and içirəm
ki, başqa şeylərə görə yox, yalnız dərkedilməz qüvvələr qarşısındakı qorxudan) –
şeytanları yenidən oyandırdı, amma bu həm də yaxşıdır, bu, sağlamlığın xeyrinədir:
onların paradını qəbul edirsən və bilirsən ki, onlar vardır. Amma hər halda bu
sözlərimi heç də bütünlükdə doğru qavramırsan ki, guya mən “Vyanadan get!”
sözlərini düşünmədən yazmışam. Bizə toxuna biləcək heç bir çətinlikdən
qorxmuram (mən az qazansam da, düşünürəm ki, bizim ikimizə də tamamilə
kifayət eləyər – əgər xəstəlik işə qoşulmasa), sonra isə mən öz fikirlərimdə,
ifadələrimdə (mən əvvəllər də belə olmuşam, amma təkcə sən bunu görə bilərsən
və baxışların mənə dayaqdır!) tamamilə səmimiyəm, bəs nədən qorxuram – qorxunun, özündən gedənlər kimi yaddaşsızlığın dəhşətindən gözlərimi bərəldərək
qorxuram (əgər qorxuya qərq olduğum kimi yuxuya da qərq ola bilsəydim, onda
artıq yaşamazdım), nədən qorxuram – əleyhimə olan gizli danışıqlardan,
planlardan (sən atama yazdığım məktubu oxuyanda onu yaxşı başa düşəcəksən,
amma yenə də tamam başa düşməyəcəksən, çünki o həddən artıq məqsədyönlü
şəkildə köklənib), elə qurğudan qorxuram ki, belə bir misala əsaslanır: mən nəhəng
şahmat taxtasında, olsa-olsa, piyadanın piyadasıyam, hətta bir az da aşağıyam,
birdən, oyunun ciddi qaydalarının əksinə olaraq, hər şeyi qarışıq salıram, şahın
yerini tutmağa hazırlaşıram – piyadanın piyadası, bəlkə də fiqur hesab olunmayan,
oyunda iştirak etməyən bir şahın yerini, bəlkə də bütün taxtanı zəbt etmək
istəyirəm! Amma istəyim təkcə bu olsaydı, hər şey tamamilə başqa yolla, daha da
qeyri-insani bir yolla baş tuta bilərdi.
Ona görə də mənim sənə təklif etdiyim şeyin sənə nisbətən mənim üçün artıq
dərəcədə