ki, Siz almancanı
bilmirsiniz. Siz onu necə lazımdırsa, heyrətləndirici dərəcədə bacarırsınız və kimsə
hardasa aşkar etsə ki, bu dili bilmirsiniz, onda könüllü olaraq qarşınızda təzim
edəcəkdir, onda bu xüsusilə gözəl olacaqdır; həmin alman öz dilindən bunu
gözləmir, belə ki, şəxsən o, yazmağa cəsarət etməzdi. Amma mən Sizi çexcə
oxumaq istərdim, axı bu Sizin dilinizdir, axı yalnız burada Milena bütövdür
(tərcümə bunu təsdiq edir), amma almancada Milena Vyanalıdır, yaxud da
Vyanaya getməyə hazırlaşır. Beləliklə, xahiş edirəm, lütfən, çexcə yazın.
Və yazdığınız felyetonları da göndərin.5 Qoy lap “boş şeylər” olsunlar, eybi
yoxdur. Siz ki mənim boş povestciyəzlərimin arasından haralara qədər
yüksəlmisiniz? Bilmirəm. Amma birdən mən də bacardım, bacara bilməsəm, eybi
yoxdur, bütün mümkün ola bilən ən yaxşılara inamın astanasında qalaram.
Mənim nişanım barədə soruşursunuz. İki dəfə nişanlanmışam (əgər belə
demək mümkündürsə, üç dəfə, çünki iki dəfə eyni bir qızla nişanlanmışam);
beləliklə, mən üç dəfə nikahın bir neçə günlük məsafəsində qalmışam.6
Birinci hadisə tamamilə geridə qalıb (oradan artıq yeni evlilik meydana
çıxmışdır və mənim eşitdiyimə görə dünyaya körpə də gəlmişdir), ikincisi isə hələ
yaşayır, amma bunun nikaha qətiyyən dəxli yoxdur, daha doğrusu, artıq yaşamır,
daha dəqiq desək, insanların hesabına müstəqil həyat yaşayır. Ümumiyyətlə, bu
halda – elə başqa hallarda da – o nəticəyə gəlmişəm ki, kişilər çox əzab çəkirlər,
məsələyə ayrı cür baxsaq, az müqavimət göstərirlər, qadınlar isə həmişə günahsız
olaraq əzab çəkirlər və bu ona görə deyil ki, bu işdə onlar “nə isə etməkdə
gücsüzdürlər”, lap başlanğıcda, sözün müstəqim mənasında, kişilər “gücsüzdürlər”.
Əslində, niyə bu məsələ barədə baş sındırmalıyıq? Sən sanki cəhənnəmdəki
yeganə qazanı aşırmağa çalışırsan; əvvəla, buna müvəffəq ola bilməyəcəksən, əgər
müvəffəq olsan belə, özün o pıqqıldayıb qaynayan lavada yanacaqsan, cəhənnəm
isə onsuz da bütün qüdrəti ilə qalacaqdır.